F-47 ve J-50: Boeing’in Savaş Uçağı ile Çin’in Shenyang Tasarımı

F-47 ile J-50 olarak bilinen Çin uçağının ikisi de kuyruksuz, çift motorlu, tek kişilik, düşük görünürlüklü savaş uçakları. Bunun ötesinde güvenle karşılaştırılabilecek neredeyse hiçbir şey yok. Nedeni tuhaf bir ayna görüntüsü. ABD, F-47 için birkaç rakam yayımladı ama gerçek uçağı hiç göstermedi. Çin ise J-50 hakkında hiçbir şey söylemedi; buna karşılık uçak, Aralık 2024’te ilk kez ortaya çıkmasından bu yana defalarca fotoğraflandı.

Bu karşılaştırma iki ayrı türden kanıtı yan yana koyuyor ve bilerek temkinli davranıyor. Bir iddia fotoğrafa ya da tahmine dayanıyorsa bunu belirtiyoruz.

J-50 nedir?

J-50, J-35’in de üreticisi olan Shenyang Uçak Şirketi’ne atfedilen düşük görünürlüklü bir savaş uçağı prototipi. Ad resmî değil. Batılı ve Çinli gözlemciler uçağı J-XDS diye de anıyor. Pekin uçağı, adını ya da amacını hiçbir zaman doğrulamadı.

Uçak ilk kez Aralık 2024’ün sonunda, J-36 olarak bilinen daha büyük Chengdu tasarımından birkaç saat sonra uçarken görüldü. O günden beri Çin sosyal medyasında düzenli olarak fotoğraf ve videolar çıkıyor; bunların arasında Eylül 2025’te yayımlanan yakın plan yer görüntüleri ve Haziran 2026’daki yeni uçuş görüntüleri de var.

Bu görüntüler, keskin ok açılı lambda kanatlı, tek kişilik kokpitli, yassı itki yönlendirmeli egzozlara sahip çift motorlu, sınır tabakası ayırıcısı bulunmayan büyük hava alıklı ve kontrol yüzeyi olarak hareket eden kanat uçlarına sahip kuyruksuz bir uçak gösteriyor. Burnun altında bir elektro-optik sensör bulunuyor. Silah yuvaları olduğu varsayılıyor, ancak açık hâlde net biçimde görülmedi.

Yan yana

İlk uçuş tarihlerini karşılaştırırken dikkatli olmak gerekiyor. ABD, gizli X-uçakları yazımızda anlattığımız gibi 2019 ve 2022’den itibaren iki NGAD gösterim uçağı uçurdu. 2028 tarihi, seri üretim tasarımına göre yapılan ilk F-47 için geçerli. Çin’in uçan uçaklarının gösterim uçağı mı yoksa gerçek prototip mi olduğu bilinmiyor.

Biçimler ne düşündürüyor?

İki uçak da kuyruktan vazgeçmiş; bu, yandan ve arkadan gelen radar yansımalarını azaltıyor. Bunun doğurduğu kontrol sorununu ise farklı biçimde çözüyor görünüyorlar. J-50 hareketli kanat uçları ve itki yönlendirmeli egzozlar kullanıyor. F-47’nin resmî görsellerinde kanardlar görülüyor; ancak Hava Kuvvetleri bu görsellerin değiştirildiğini söyledi.

J-50, üç motoru ve çok daha geniş bir gövdesi olan J-36’dan küçük görünüyor. Analistler genellikle J-50’yi iki Çin tasarımından daha çevik olanı ve esas olarak hava-hava muharebesi için düşünüleni olarak yorumluyor. Bazı haberler uçağın uçak gemileri için tasarlanmış olabileceğini öne sürüyor. Bu doğrulanmadı; net biçimde tespit edilmiş bir yakalama kancası ya da katlanır kanat da yok.

Düşük görünürlük bakımından aralarındaki fark hakkında güvenilir bir şey söylenemez. Radar izi, bir fotoğraftan anlaşılamayacak malzemelere, kenar işlemlerine ve üretim toleranslarına bağlı.

Çin aynı anda iki tip uçuruyor

Belki de daha önemli olan karşılaştırma program sayısı. ABD, kara üslü bir altıncı nesil savaş uçağı ve Donanma için bir tane daha geliştiriyor; ikisini de Boeing üretiyor. Çin’de ise iki ayrı şirketin iki farklı tasarımı uçuyor; Pentagon’un Aralık 2025 raporu Çin’in altıncı nesil uçaklarının 2035’e kadar harekâta hazır olabileceğini değerlendiriyor.

İki Çin uçağının da seri üretime girip girmeyeceği ya da tek bir gereksinim için mi yarıştıkları bilinmiyor. Büyük ve uzun menzilli bir uçağın daha küçük bir savaş uçağıyla eşleştirilmesi, bugünkü J-20 ve J-35 ikilisini andırır. F-47’yi daha büyük tasarımla F-47 ve J-36 yazımızda, Çin’in bugünkü düşük görünürlüklü savaş uçağıyla da F-47 ve J-20 yazımızda karşılaştırdık.

Amerikalı planlamacıların en çok dile getirdiği etken Çin’in üretim kapasitesi. Tahminler J-20 üretimini yılda 120 uçak dolayında gösteriyor. Yeni tasarımlardan biri bu hızla üretilirse, uçak sayısı tek tek performans rakamlarından daha önemli olabilir.

Karşılaştırmayı ne belirler?

İlk sırada motorlar var. J-50’nin motorlarının WS-15 ya da onun geliştirilmiş bir türü olduğundan yaygın biçimde şüpheleniliyor, ancak bu doğrulanmadı. F-47 ise iki yıldan fazla gecikmiş olan NGAP uyarlanabilir motorlarına bağlı. Uyarlanabilir bir motor, zamanında gelirse, daha uzun menzil ve daha fazla elektrik gücü sağlar.

Ardından sensörler ve silahlar geliyor; ikisi de her iki tarafta gizli. Çin’in PL-15 ve PL-17 füzelerinin uzun menzilli olduğu kabul ediliyor. Amerika’nın yanıtı, 2026 sonunda hâlâ test aşamasında olan AIM-260.

Üçüncü etken uçağın çevresindeki her şey: tanker uçakları, erken ihbar uçakları, uydular, insansız kanat arkadaşları ve bunların hepsinin ihtiyaç duyduğu üsler. F-47’nin uzun menzili, Çin’in kendi topraklarına yakın savaşma avantajını dengelemeyi amaçlıyor. İki gövdenin karşılaştırması bunun yalnızca küçük bir bölümünü yansıtır.

Sık sorulan sorular

J-50 nedir?

Çin’in Shenyang Uçak Şirketi’ne atfedilen, ilk kez Aralık 2024’te uçarken görülen kuyruksuz, çift motorlu, düşük görünürlüklü savaş uçağı prototipinin resmî olmayan adı.

J-50, F-47’den iyi mi?

Bir yargıya varmanın dayanağı yok. J-50’nin performansı bilinmiyor; F-47 ise henüz uçmadı.

J-50 ile J-36 aynı uçak mı?

Hayır. Farklı şirketlerin farklı uçakları. J-36 daha büyük ve üç motorlu.

Çin J-50’yi doğruladı mı?

Hayır. Bütün bilgiler fotoğraflara, videolara ve dış analizlere dayanıyor.

Hangisi önce hizmete girecek?

Bilinmiyor. ABD Hava Kuvvetleri F-47’yi on yılın sonuna doğru hizmete almak istiyor. Çin bir takvim yayımlamadı.

J-50 bir uçak gemisi uçağı mı?

Bazı haberler olabileceğini öne sürüyor. Bu doğrulanmadı.