Savaş Uçağı
Shenyang J-35
Shenyang J-35, AVIC bünyesindeki Shenyang Aircraft Corporation’ın geliştirdiği çift motorlu, tek kişilik beşinci nesil gizli savaş uçağıdır. J-20’den sonra Çin’in ikinci stealth savaş uçağı olan J-35, uçak gemisinden ve kara üslerinden kullanılmak üzere iki ayrı versiyonda üretiliyor.
Çin|Shenyang Aircraft Corporation (AVIC)Genel Bakış
J-35’in kökeni, Shenyang’ın kendi kaynaklarıyla geliştirdiği ve ilk uçuşunu 31 Ekim 2012’de yapan FC-31 “Gyrfalcon” (J-31) gösterim uçağına dayanıyor. Aralık 2016’da uçan FC-31 V2’nin ardından deniz versiyonu J-35 29 Ekim 2021’de, Hava Kuvvetleri için geliştirilen J-35A ise 26 Eylül 2023’te havalandı. İç silah yuvaları, tırtıklı panel kenarları ve DSI hava alığı gibi düşük görünürlük özellikleri taşıyan uçakta AESA radar, burun altında elektro-optik hedefleme sistemi ve dağıtık açıklıklı sensörler bulunduğu bildiriliyor.
J-35A, Kasım 2024’te Zhuhai Hava Fuarı’nda kamuoyuna tanıtıldı. İki versiyonun 3 Eylül 2025’teki Pekin Zafer Günü geçidinde uçması, hizmete girdiklerinin teyidi olarak yorumlandı. Çin Deniz Kuvvetleri 22 Eylül 2025’te J-35’in Fujian uçak gemisinde elektromanyetik katapultla kalkış ve kancalı iniş denemelerini tamamladığını açıkladı. Pakistan Haziran 2025’te J-35A almayı planladığını duyurdu, ancak 2026 sonu itibarıyla resmî olarak doğrulanmış bir teslimat yok. Uçağın bilinen bir muharebe kullanımı bulunmuyor.
Teknik Özellikler
Varyantlar
Shenyang’ın şirket girişimi olarak geliştirdiği, ilk kez 2012’de uçan ve ihracata yönelik pazarlanan gösterim uçağı.
Uçak gemisinden katapultla kalkabilen, Fujian için geliştirilen ve ilk uçuşunu 29 Ekim 2021’de yapan deniz versiyonu.
Çin Hava Kuvvetleri için kara üslerinden kullanılan, 2023’te uçup Kasım 2024’te Zhuhai’de tanıtılan versiyon.
Kullanıcı Ülkeler
ÇinSıkça Sorulan Sorular
J-35 kaç para?
J-35’in resmî bir birim fiyatı açıklanmadı. Basın ve analist yorumları uçağın F-35’ten daha ucuza pazarlanacağını öne sürüyor; ancak dolaşımdaki rakamların hiçbiri doğrulanmış değil ve Çin bu konuda açıklama yapmadı.
J-35 hızı kaç Mach?
J-35’in azami hızının yaklaşık Mach 1,8 olduğu tahmin ediliyor. İç yakıtla muharebe yarıçapı da yaklaşık 1.250 km olarak veriliyor; bu değerler Batılı kaynakların ve basının tahminleridir, Çin resmî performans verisi yayımlamadı.
J-35 mi F-35 mi?
J-35 ile F-35 benzer boyut ve sınıfta beşinci nesil gizli uçaklardır, ancak doğrudan kıyas zordur. F-35 tek motorlu ve geniş bir kullanıcı ve muharebe geçmişine sahip; çift motorlu J-35’in radar izi, motoru ve sensör performansı hakkında ise resmî veri yok.
Pakistan’ın J-35’i var mı?
Henüz teyit edilmiş bir teslimat yok. Pakistan hükümeti Haziran 2025’te J-35A almayı planladığını açıkladı ve basında 40 adede kadar uçaktan söz edildi; ancak 2026 sonu itibarıyla resmî olarak doğrulanmış bir teslimat bulunmuyor.
J-35 kaçıncı nesil?
J-35 beşinci nesil bir savaş uçağıdır. İç silah yuvaları, düşük radar izi için şekillendirilmiş gövde, AESA radar ve sensör füzyonu gibi bu nesle özgü özellikler taşıyor; gerçek radar kesit alanı ise kamuoyuna açıklanmadı.
J-35 mi KAAN mı?
J-35 ile KAAN, aynı on yılda hizmete girmesi beklenen çift motorlu beşinci nesil savaş uçaklarıdır. J-35’in 2025’te Çin envanterine girdiği değerlendirilirken KAAN geliştirme sürecinde; iki programın da resmî performans verileri sınırlı olduğu için kesin bir üstünlük kıyası yapılamıyor.