F-47 ve F-22 Karşılaştırması: Yeni Uçak Raptor’dan Gerçekten Daha mı İyi?

Kâğıt üzerinde F-47, ABD Hava Kuvvetleri’nin en önemli saydığı alanlarda F-22’yi geride bırakıyor: iç yakıtla yaklaşık yüzde 70 daha uzağa uçması, daha zor tespit edilmesi ve kendi insansız kanat arkadaşlarını yönetmesi bekleniyor. Program dışındaki hiç kimsenin söyleyemeyeceği şey ise uçağın Raptor’dan daha iyi dönüp dönmeyeceği ya da daha hızlı tırmanıp tırmanmayacağı; çünkü bunu belirleyecek veriler açıklanmadı.

Bu karşılaştırma yalnızca Hava Kuvvetleri’nin yayımladığı rakamlara ve F-22’nin bilinen sicilinde yer alanlara dayanıyor, boşlukları da açıkça işaretliyor.

Kısa yanıt

F-47, Hava Kuvvetleri’nin 2030’larda beklediği görevde F-22’den daha iyi olacak şekilde tasarlanıyor: Pasifik mesafelerinde savunulan hava sahasının derinliklerine ulaşmak ve modern radarlar karşısında hayatta kalmak. Hava Kuvvetleri sözleşmenin duyurulduğu gün yeni uçağın belirgin biçimde daha uzun menzile, daha gelişmiş görünmezliğe ve daha yüksek göreve hazır olma oranına sahip olacağını, Raptor’dan da ucuza mal olacağını açıkladı.

F-22’nin ise hiçbir teknik şartnamenin karşılayamayacağı bir üstünlüğü var: gerçekten var. Raptor 2005’ten beri hizmette ve 2014’ten beri muharebe görevlerinde uçuyor. F-47’nin ise ilk uçuşunu 2028’de yapması planlanıyor.

F-47 ve F-22 yan yana

Bu rakamların nereden geldiğini F-47 nedir rehberimizde anlatıyoruz.

En büyük fark menzilde

F-22, 1980’lerde Orta Avrupa semalarında yakın üslerden savaşmak üzere tasarlandı. 1.090 kilometrelik yarıçapı, en yakın güvenli meydanların çatışma bölgesine 1.600 kilometreden uzak olabildiği Pasifik için kısa kalıyor. Uygulamada Raptor’lar muharebe alanına yakın tanker uçaklarına ihtiyaç duyuyor; tankerler ise büyük, yavaş ve kolay hedef.

F-47 için açıklanan 1.850 kilometreyi aşan yarıçap bu hesabı değiştiriyor. Uçak daha geriden kalkabilir, görev bölgesinde daha uzun kalabilir ya da tankeri daha güvenli bir mesafede bırakabilir. Kazancın büyük bölümünün daha fazla yakıt taşıyan daha iri bir gövdeden ve adaptif motorlardan gelmesi bekleniyor; sektör bu motorların seyir uçuşunda yakıt tüketimini dörtte bir kadar azaltabildiğini söylüyor.

Görünmezlik ve sensörler

Hava Kuvvetleri’nin kendi kısaltmasıyla F-22 “stealth+”, F-47 ise “stealth++” düzeyinde. Yetkililer yeni uçağın iz azaltma özelliğini her açıdan ve geniş bantta etkili olarak tanımlıyor. Yani uçağın her yönden ve daha fazla radar frekansına karşı zor görülmesi hedefleniyor; bunlara bugünkü savaş uçaklarını fark etmekte daha başarılı olan düşük frekanslı radarlar da dahil. Yayımlanan çizimlerde dikey kuyruk bulunmaması da bu hedefe giden bilinen yollardan biri.

Sensörler daha sessiz bir üstünlük. F-22’nin temel aviyoniği 1990’lardan kalma ve uçak kızılötesi arama-takip podlarına daha yeni kavuşuyor. F-47 ise yeni nesil radar, pasif sensörler ve açık mimarili yazılım üzerine kurulacak. Sensörlerinin hiçbirinin adı açıklanmadı.

F-22’nin hâlâ önde olabileceği alanlar

Raptor çeviklikte hâlâ ölçüt. İtki yönlendirmeli egzozları ve yüksek itki/ağırlık oranı, burnunu başka uçakların çeviremeyeceği yönlere çevirmesini sağlıyor; art yakıcı kullanmadan Mach 1,5’in üzerinde seyredebiliyor. Hava Kuvvetleri F-47’de itki yönlendirme olup olmadığını, süperseyir hızını ya da servis tavanını açıklamadı.

Daha büyük ve daha uzun menzilli bir uçak genellikle dönüş performansından bir miktar ödün verir. Hava Kuvvetleri bu takası kabul etmiş görünüyor: F-47’nin, yakın it dalaşı başlamadan önce menzil, görünmezlik, füzeler ve insansız uçaklarla kazanması amaçlanıyor. Gerçek veriler ortaya çıkana kadar, F-47’nin it dalaşında F-22’yi yeneceği iddiası bir tahminden ibaret.

Maliyet ve sayılar

Hava Kuvvetleri’nin kendi rakamına göre F-22’nin tanesi yaklaşık 143 milyon dolara mal oldu; geliştirme giderleri eklenince bu tutar çok daha yükseliyor. Üretim, başlangıçtaki ihtiyacın yarısından azına denk gelen 187 operasyonel uçakta durduruldu ve uçağın bakımı her zaman pahalı oldu.

Hava Kuvvetleri, F-47’nin F-22’den ucuza geleceğini ve konuşlandırılması için daha az personel ve altyapı gerekeceğini söylüyor. Uçak başına 180 milyon dolardan 300 milyon doların üzerine uzanan bağımsız tahminler, bu vaadin satın alma fiyatı kısmının daha zor tutulacağına işaret ediyor. En az 185 uçaklık alım planı bugünkü Raptor envanterini yansıtıyor; bunların yaklaşık 143’ü muharip birliklere tahsisli.

F-47, F-22’nin yerini alacak mı?

Evet, zaman içinde. F-47 hava üstünlüğü görevinde Raptor’ın belirlenmiş halefi, ancak iki uçak yıllarca birlikte görev yapacak. Hava Kuvvetleri, F-22’yi 2030’larda da caydırıcı tutmak için düşük görünürlüklü yakıt tankları, yeni sensörler ve güncellenmiş elektronik korunma sistemleri gibi modernizasyonlara hâlâ para harcıyor.

Sık sorulan sorular

F-47, F-22’den daha mı iyi?

Şimdiye kadar açıklanan rakamlara göre menzili çok daha uzun, daha zor görülen bir uçak olarak tanımlanıyor ve insansız uçakları yönetecek şekilde tasarlanıyor. Çeviklikte F-22’ye denk olup olmadığı ise kamuya açık bilgilerle bilinmiyor.

F-47, F-22’den daha mı hızlı?

Hava Kuvvetleri her iki uçak için de Mach 2 veya üzerini belirtiyor. F-47 için süperseyir hızı yayımlanmadı.

F-47, F-22 Raptor’ın yerini alacak mı?

Evet. Hava üstünlüğü görevinde F-22’nin planlanan halefi. Filolarda 2030 dolaylarında göreve başlaması, geçiş döneminde Raptor’ın da onunla birlikte uçmayı sürdürmesi bekleniyor.

F-47, F-22’den ne kadar daha uzağa uçabiliyor?

Hava Kuvvetleri F-47 için 1.000 deniz milinin (yaklaşık 1.850 km) üzerinde, F-22 için 590 deniz mili (yaklaşık 1.090 km) muharebe yarıçapı veriyor; fark yaklaşık yüzde 70.

F-47, F-22’den daha mı pahalı?

Hava Kuvvetleri daha ucuz olacağını söylüyor. Uçak başına 180 milyon dolardan 300 milyon doların üzerine uzanan bağımsız tahminler ise birim fiyatın benzer ya da daha yüksek olabileceğine işaret ediyor; resmî bir rakam yok.

ABD’nin kaç F-22’si var?

Envanterde yaklaşık 185 uçak bulunuyor; bunların kabaca 143’ü muharip birliklere tahsisli. Geri kalanı eğitim ve test için kullanılıyor.