TUSAŞ: Şirket Profili, Ürünleri, İhracatı ve Türk Savunma Sanayiindeki Rolü (2026)

TUSAŞ (Türk Havacılık ve Uzay Sanayii), Türkiye’nin uçak üreticisi ve Türk savunma sanayiinin en büyük platform entegratörüdür. Ankara Kahramankazan’daki yerleşkesinde KAAN beşinci nesil savaş uçağını, HÜRJET jet eğitim uçağını, T129 ATAK ve T625 GÖKBEY helikopterlerini, ANKA ve AKSUNGUR insansız hava araçlarını ve askeri uyduları üretiyor. Şirket bunların yanında Airbus ve Boeing için de yapısal parçalar imal ediyor. 2026’da KAAN için ilk seri üretim sözleşmesi imzalandı. Aynı dönemde Endonezya ve İspanya’dan ilk büyük jet ihracatı siparişleri geldi.

Temel bilgiler

Kuruluş: TUSAŞ 1973’te kuruldu; TAI 1984’te F-16 üretimi için oluşturuldu; 2005’te tek şirket altında birleşti
Ortaklık yapısı: Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı (yaklaşık %54,5) ve Savunma Sanayii Başkanlığı (yaklaşık %45,5)
Merkez: Kahramankazan, Ankara
Genel müdür: Mehmet Demiroğlu
Çalışan sayısı: yaklaşık 16.300 (2026 ortası), 5.000’den fazlası Ar-Ge’de
Gelir: 2024’te yaklaşık 3 milyar dolar; Defense News Top 100 2026’da 2025 mali yılı 3,65 milyar dolarlık savunma geliriyle 48. sırada
Başlıca programlar: KAAN, HÜRJET, HÜRKUŞ, T129 ATAK, T625 GÖKBEY, T70, ANKA, AKSUNGUR, ANKA-3, Göktürk uyduları

Genel bakış

TUSAŞ sabit kanatlı uçaklar, helikopterler, insansız hava araçları ve uydular tasarlıyor, üretiyor ve entegre ediyor. Şirket bu platformların bakım ve destek hizmetlerini de veriyor. Yaklaşık 4 milyon metrekarelik ana yerleşkede son montaj hatları, test altyapısı ve milli uydu montaj, entegrasyon ve test merkezi bulunuyor. Şirketin ortakları Türk Silahlı Kuvvetlerini Güçlendirme Vakfı ve Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB). Bu yapı TUSAŞ’ı devletin havacılık programlarındaki ana aracı yapıyor.

Şirket hızla büyüdü. 2024’te gelir yaklaşık 3 milyar dolara ulaştı. 2026’da yayımlanan Defense News Top 100 listesinde TUSAŞ, 2025 mali yılındaki 3,65 milyar dolarlık savunma geliriyle dünyada 48. sırada yer aldı. Yaş ortalaması 34 olan yaklaşık 16.300 kişi istihdam ediyor. Turkishtime sıralamasına göre şirket yaklaşık 65 milyar liralık harcamayla 2025’te Türkiye’nin en çok Ar-Ge yatırımı yapan şirketi oldu. 2025’te 10 milyonu aşkın parça üreten sivil aeroyapılar işi ise yaklaşık 540 milyon dolar gelir getirdi.

Tarihçe

TUSAŞ, Türkiye’ye milli bir uçak sanayii kazandırmak amacıyla 1973’te kuruldu. Belirleyici adım 1984’te atıldı: Türk Hava Kuvvetleri için F-16 savaş uçağı montajı yapmak üzere bir Türk–Amerikan ortak girişimi olarak TAI kuruldu. Sonraki on yıllarda tesis Türkiye için F-16’lar ve Mısır için 46 F-16 üretti. Ürdün ve Pakistan’ın F-16’larını modernize etti, CN-235 nakliye uçakları ile Cougar ve Black Hawk helikopterleri monte etti.

2005’te Türk ortaklar yabancı hisseleri satın aldı ve TUSAŞ ile TAI bugünkü şirket çatısı altında birleşti. Şirket ardından lisanslı üretimden özgün tasarımlara geçti. HÜRKUŞ turboprop eğitim uçağı, ANKA orta irtifa İHA’sı, AgustaWestland A129 temel alınarak geliştirilen T129 ATAK taarruz helikopteri ve ardından T625 GÖKBEY genel maksat helikopteri bu dönemde geliştirildi. 2016’da başlatılan TF-X milli muharip uçak programı daha sonra KAAN adını aldı. KAAN ilk uçuşunu 21 Şubat 2024’te yaptı. Şirket son 20 yılda 13 platform geliştirdi.

Alanlara göre ürünler

Savaş ve eğitim uçakları

Şirketin amiral gemisi KAAN. İki motorlu bu beşinci nesil savaş uçağının 2030’lardan itibaren Türk F-16 filosunun yerini alması planlanıyor. Mayıs 2026’da SSB, 2028-2030 arasında teslim edilecek 20 adet Blok-10 uçak için seri üretim sözleşmesi imzaladı. Milli motor geliştirilene kadar ilk uçaklarda General Electric F110 motorları kullanılacak. Teknik ayrıntılar KAAN rehberimizde, programın arka planı ise Türkiye’nin F-35 programından çıkarılması yazımızda yer alıyor. HÜRJET, ses hızına yaklaşabilen bir jet eğitim ve hafif taarruz uçağı. Türk Hava Kuvvetleri 16 adet sipariş etti (ayrıntılar HÜRJET yazımızda). HÜRKUŞ ise temel turboprop eğitim uçağı.

Helikopterler

T129 ATAK taarruz helikopteri Kara Kuvvetleri ve Jandarma’da görev yapıyor ve ihraç da edildi. Kullanıcı ülkeleri T129 profilimizde bulabilirsiniz. T625 GÖKBEY 6 tonluk genel maksat helikopteri. SSB 2025’te 57 adet ek GÖKBEY sipariş etti. T70, lisansla üretilen Sikorsky S-70i Black Hawk helikopteri. 2026 başında 39 adetlik yeni bir parti üzerinde anlaşıldı. Daha ağır T925 ise geliştirme aşamasında.

İnsansız hava araçları

ANKA, Türkiye’nin ilk yerli orta irtifa uzun havada kalış İHA’sıydı. AKSUNGUR daha büyük, çift motorlu bir versiyon. ANKA-3 ise düşük görünürlüğe sahip, jet motorlu uçan kanat tipi bir muharip İHA ve seri üretimine 2026’da başlanması planlanıyor. Bu sistemlerin diğer Türk İHA’larıyla karşılaştırması Türkiye’nin İHA’ları rehberimizde bulunuyor.

Uzay ve aeroyapılar

TUSAŞ, Göktürk keşif uydularını ve Türkiye’nin yurt içinde üretilen ilk yerdurağan haberleşme uydusu Türksat 6A’yı üretti. Aeroyapılar bölümü Airbus, Boeing ve Sikorsky programları için parça üretiyor.

İhracat ve uluslararası anlaşmalar

Şirket 16 ülkeyle 23 ihracat anlaşması imzaladığını söylüyor ve önümüzdeki on yılda 50 milyar dolarlık sipariş hedefliyor. En büyük anlaşma Endonezya’ya KAAN satışı. 48 uçaklık anlaşma Haziran 2025’te imzalandı ve Temmuz 2025’te IDEF’te sözleşmeye dönüştü. Teslimatların yaklaşık on yıla yayılması planlanıyor. Türk basını anlaşmanın değerini yaklaşık 10 milyar dolar olarak verdi, ancak resmi bir rakam açıklanmadı.

Aralık 2025’te İspanya, Airbus’ın İspanyol sanayi ortağı olduğu 30 HÜRJET için sözleşme imzaladı. Basında yer alan değerler yaklaşık 2,4 ile 2,6 milyar euro arasında. Teslimatların 2028-2029’da yapılması, ardından uçakların İspanyol konfigürasyonuna dönüştürülmesi planlanıyor. ANKA İHA’ları Malezya, Kazakistan ve Tunus’a gitti. Azerbaycan ile HÜRKUŞ ihracatı ve savaş uçağı modernizasyonu görüşmeleri sürüyor.

Son sözleşmeler ve gelişmeler (2025-2026)

KAAN programı önemli eşikleri geçti. Temmuz 2025’te Endonezya sözleşmesi imzalandı. Mayıs 2026’daki SAHA fuarında 20 Türk uçağının seri üretim sözleşmesine imza atıldı. 2026 ortasında ise ek F110 motorları için ABD Kongresi onayı geldi. Temmuz 2026’daki Farnborough Hava Gösterisi’nde şirket, üretim standardındaki ilk prototipin (P1) yakında, ikincisinin ise 2026 sona ermeden uçacağını açıkladı. HÜRJET prototipleri yaklaşık 500 saat uçtu. HÜRKUŞ’un hava kuvvetlerine teslimatlarının 2026’da başlaması planlanıyor. Bağlı ortaklık TEI, GE Aerospace’ten 2,95 milyar dolarlık sipariş aldı. TUSAŞ da 2025’in ihracat şampiyonları arasında gösterildi.

Türk savunma sanayiindeki rolü

TUSAŞ havacılık piramidinin zirvesinde yer alıyor. ASELSAN’ın elektroniğini, ROKETSAN‘ın silahlarını ve TEI’nin motorlarını eksiksiz uçaklara entegre ediyor ve yüzlerce tedarikçiyle çalışıyor. KAAN ve HÜRJET Türk savunma sanayiinin en pahalı programları. Bu yüzden şirketin başarısı, Türkiye’nin yerli teknolojiyle modern bir hava kuvveti kurup sürdürüp sürdüremeyeceğini büyük ölçüde belirleyecek.

Gelecek beklentileri

Önümüzdeki beş yıl şirketi tasarımdan çok üretimde sınayacak. KAAN’ın 2028’e kadar prototiplerden düzenli bir montaj hattına geçmesi, HÜRJET’in iki hava kuvvetine zamanında teslim edilmesi, ANKA-3 ve T925’in de hizmete girmesi gerekiyor. En büyük bağımlılık motor alanında. Milli TF35000 turbofan hazır olana kadar KAAN, ABD yapımı F110 motorlarına ve ihracat lisanslarına bağlı kalacak. Bu riskler yönetilebilirse TUSAŞ 2030’ların başında Avrupa’nın büyük havacılık üreticilerinden biri olabilir.