F-47 ve F-35 Karşılaştırması: Farklı Görevler, Farklı Fiyatlar, Tek Hava Kuvveti

F-47 ile F-35 aynı görev için yarışan uçaklar değil. F-47, ABD Hava Kuvvetleri’nin az sayıda alacağı büyük bir hava üstünlüğü uçağı; F-35 ise binlerle alınan çok rollü bir taarruz uçağı. Açıklanan rakamlara göre F-47 yaklaşık yüzde 50 daha uzağa gidiyor, daha hızlı ve görünmezlik düzeyi daha yüksek. Fiyatının da iki-üç kat fazla olması bekleniyor.

Bu karşılaştırmada rakamları ortaya koyuyor, iki uçağın nasıl birlikte çalışacağını anlatıyor ve geliştirilmiş bir F-35’in F-47’nin işinin büyük bölümünü daha ucuza yapabileceği savını ele alıyoruz.

Kısa yanıt

F-47, en yetenekli rakiplere karşı uzun mesafelerde hava hâkimiyetini kazanmak için tasarlanıyor. F-35 ise birçok işi iyi yapmak, her şeyden önce de savunulan hava sahasındaki yer hedeflerini vurmak ve çok sayıda alınabilecek kadar ekonomik olmak üzere tasarlandı. F-47, F-22’nin yerini alıyor. F-35’in yerini alacak bir uçak ise on yıllar boyunca planlanmıyor.

Hava Kuvvetleri 1970’lerden beri savaş uçaklarını böyle eşleştiriyor: önce F-15 ile F-16, sonra F-22 ile F-35. Pahalı uçak yolu açıyor, ucuz olan işin büyük bölümünü yapıyor.

F-47 ve F-35A yan yana

Her sütunun ayrıntıları için F-47 nedir ve F-35 nedir yazılarımıza bakabilirsiniz.

Menzil ve hız

Havadaki asıl fark erişim mesafesinde. 1.850 kilometreyi aşan yarıçap, F-47’nin menzili yazımızda anlattığımız gibi uçağın Çin füzelerinin çoğunun menzili dışındaki üslerden kalkıp yine de çatışma bölgesine ulaşmasını sağlıyor. F-35A’nın 1.240 kilometrelik yarıçapı boyutuna göre iyi, ancak uçağı Pasifik’te tankerlere bağımlı bırakıyor.

Hızda da tablo aynı. F-35’in hızlı olması hiç amaçlanmadı; tek motoru ve geniş gövdesi onu Mach 1,6 ile sınırlıyor ve art yakıcı olmadan ses üstü seyredemiyor. F-47 için Mach 2’nin üzeri belirtiliyor; adaptif motorları da süperseyire uygun, ancak bu doğrulanmadı. F-47 ne kadar hızlı ve F-35 ne kadar hızlı yazılarımıza bakabilirsiniz.

Görünmezlik ve sensörler

F-35, silah güdümünde kullanılan yüksek frekanslı radarlara karşı optimize edildi ve en az önden görülüyor. F-47 ise her yönden ve daha fazla frekansta düşük görünürlüklü olarak tanımlanıyor; resmî çizimlerde dikey kuyruğu bulunmayan tasarım da buna katkı sağlıyor. Konuyu F-47’nin görünmezliği yazımızda ele aldık.

Sensörler F-35’in güçlü yanı. Radar, kızılötesi kameralar ve elektronik harp sistemlerinden derlenen bütünleşik resim, dünyada hizmetteki en iyisi. F-47’nin bunun ötesine geçmesi beklenir, ancak hiçbir şey açıklanmadı; F-35’in bilgisayarlarını yenilemek için verdiği uzun mücadele de bu tür sistemlerin geç geldiğini hatırlatıyor.

Maliyet ve sayılar

Son üretim partilerinde bir F-35A yaklaşık 92 milyon dolara mal oluyor. F-47 için bağımsız tahminler 180 milyon ile 300 milyon dolar arasında; ayrıntılar F-47’nin fiyatı ne kadar olacak ve F-35’in fiyatı ne kadar yazılarımızda. Planlanan 185 F-47’nin bedeliyle Hava Kuvvetleri birkaç yüz F-35 daha alabilir.

Kongre’nin her yıl karşı karşıya kaldığı tercih de bu. 2027 mali yılı talebinde F-47’nin geliştirilmesi için yaklaşık 5 milyar dolar ve 38 F-35A yer alıyor. İki uçağın ortak bir zaafı da var: idame. F-35 filosunun göreve hazır olma oranı 2025’te yüzde 44’e geriledi; Hava Kuvvetleri’nin F-47’nin uçar durumda tutulmasının daha kolay olacağı yönündeki vaadi ise henüz sınanmadı.

Daha iyi bir F-35 aynı işi görebilir mi?

Lockheed Martin öyle düşünüyor. Üst yönetici Jim Taiclet, sözleşmeyi kaybettikten sonra, kendi teklifleri için geliştirilen teknolojileri ekleyerek F-35’e altıncı nesil yeteneğin yaklaşık yüzde 80’ini yarı maliyetle kazandırabileceklerini söyledi.

Bu savın sınırları var. Yazılım, sensörler ve kaplamalar yenilenebilir. Gövde boyutu yenilenemez. F-35’e 1.850 kilometrelik yarıçap için gereken yakıt hacmi, ikinci bir motor ya da her yönden görünmezlik sağlayan bir gövde biçimi, uçak başka bir uçağa dönüşmeden kazandırılamaz. Hava Kuvvetleri’nin görüşü, Pasifik’in tam da bu özellikleri gerektirdiği yönünde.

Birlikte nasıl çalışacaklar?

Plana göre F-47’ler önden gidip düşman savaş uçaklarını ve onları destekleyen uçakları bulup imha edecek; F-35’ler ise arkadan gelip hava savunmalarına ve diğer hedeflere saldıracak. F-47 ve insansız kanat arkadaşları yazımızda anlattığımız gibi ikisinin de İş Birlikçi Muharebe Uçakları’nı yönetmesi öngörülüyor.

Uygulamada yükün büyük bölümünü yıllarca F-35 taşıyacak. Bugünkü takvim tutsa bile F-47, 2030 dolaylarından önce filolarda göreve başlamayacak; başladığında da sayısı az olacak.

Sık sorulan sorular

F-47, F-35’ten daha mı iyi?

Hava üstünlüğü görevi için daha uzağa ve daha hızlı uçacak, daha zor görülecek şekilde tasarlanıyor. F-35 ise çok rollü ve çok daha ucuz bir uçak. İkisinin birbirini tamamlaması amaçlanıyor.

F-47, F-35’in yerini alacak mı?

Hayır. F-47, F-22’nin yerini alıyor. F-35’in 2070’lere kadar hizmette kalması öngörülüyor.

F-47, F-35’ten ne kadar daha pahalı?

Tahminler F-47 için 180-300 milyon dolar, F-35A için yaklaşık 92 milyon dolar. F-47 için resmî bir fiyat yok.

F-47, F-35’ten daha mı hızlı?

Evet. Hava Kuvvetleri F-47 için Mach 2’nin üzerini, F-35 için Mach 1,6’yı belirtiyor.

Hangisinin menzili daha uzun?

F-47’nin. Açıklanan muharebe yarıçapı 1.000 deniz milinin (1.850 km) üzerinde; F-35A’nınki 670 deniz mili (1.240 km).

F-35, F-47’ye denk olacak şekilde geliştirilebilir mi?

Lockheed Martin, geliştirilmiş bir F-35’in yeteneğin yaklaşık yüzde 80’ini yarı maliyetle sunabileceğini söylüyor. Ancak F-47’nin menziline, hızına ya da gövde biçimine ulaşamaz.