MKE: Şirket Profili, Ürünleri, İhracatı ve Türk Savunma Sanayiindeki Rolü (2026)

MKE (Makine ve Kimya Endüstrisi A.Ş.), Türk savunma sanayiinin en köklü kurumu ve ülkenin başlıca mühimmat, topçu, tüfek ve patlayıcı üreticisidir. Şirket köklerini 15. yüzyıldaki Osmanlı Tophane-i Âmire’sine dayandırıyor. Bugün ise Milli Savunma Bakanlığı’na bağlı, tamamı devlete ait bir anonim şirket olarak faaliyet gösteriyor. MKE 2025’te 95 milyonun üzerinde hafif silah mühimmatı ve 450’den fazla ağır silah sistemi teslim etti. Şirket kısa sürede Körfez’de ve Mısır’da ortak girişimler kuran bir ihracatçıya da dönüştü.

Genel bakış

MKE, tabanca fişeklerinden el bombalarına, ağır topçu mühimmatından uçak bombalarına, roket motorlarından barut ve silahlara kadar 1.000’den fazla farklı ürün üretiyor. Türk Silahlı Kuvvetleri’nin ana mühimmat tedarikçisi. Diğer Türk şirketlerine enerjik malzeme sağlayan kilit bir kaynak da. 2021’den bu yana anonim şirket olarak faaliyet gösteriyor. Sermayenin tamamı Hazine’ye ait, ortaklık haklarını Milli Savunma Bakanlığı kullanıyor. Yönetim kurulu başkanı Milli Savunma Bakan Yardımcısı Alpaslan Kavaklıoğlu, genel müdür ise İlhami Keleş.

Şirketin geliri 2024’te yaklaşık 1,14 milyar dolardı. 2026’da yayımlanan Defense News Top 100 listesinde MKE, 2025 mali yılındaki 1,42 milyar dolarlık savunma geliriyle dünyada 81. sırada yer aldı. SIPRI de 2024 verileriyle MKE’yi ilk kez küresel ilk 100 listesine aldı. Şirket yüzde 80’in üzerinde yerlilik oranı bildiriyor.

Tarihçe

MKE, tarihinin 1453’te İstanbul’daki imparatorluk top dökümhanesi Tophane-i Âmire’nin kurulmasıyla başladığını belirtiyor. Sonraki yüzyıllarda Osmanlı devleti baruthaneler, hafif silah atölyeleri ve tersaneler kurdu. Bunlar daha sonra Cumhuriyet’in askeri sanayiinin çekirdeğini oluşturdu. Kurum 1832’de yeniden düzenlendi, 1908’de Harbiye Nezareti’ne bağlandı ve Cumhuriyet’in kuruluşunun ardından 1923’te Askeri Fabrikalar Genel Müdürlüğü’ne dönüştü.

15 Mart 1950’de fabrikalar, Orta Anadolu’ya yayılmış bir kamu iktisadi kuruluşu olan Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu (MKEK) çatısı altında yeniden örgütlendi. MKEK on yıllar boyunca G3 ve MG3 gibi lisanslı silahlar, mühimmat ve sivil ürünler üretti. Temmuz 2021’de yayımlanan kanunla MKE A.Ş.’ye dönüştürüldü. Daha fazla ticari serbestliğe sahip olan şirket o tarihten bu yana yeni üretim hatlarına ve ihracat pazarlarına büyük yatırım yaptı.

Alanlara göre ürünler

Mühimmat ve patlayıcılar

MKE’nin ana işi mühimmat. Şirket tüm NATO kalibrelerinde hafif silah mühimmatı, havan ve tank mühimmatı, uzun menzilli 155 mm dahil topçu mühimmatı, uçak bombaları, roket motorları, barut ve patlayıcı üretiyor. Kırıkkale yerleşkesinde mühimmat, pirinç, patlayıcı, ağır silah ve hafif silah fabrikaları bulunuyor. Ankara’daki tesislerde ise barut, piroteknik ürünler ve MAKSAM gaz maskeleri üretiliyor.

Tüfekler ve hafif silahlar

MPT-76 (7,62×51 mm) 2014-2016 döneminde Türk piyadesinin standart tüfeği oldu. Ardından 5,56 mm’lik MPT-55 geldi. 2019’a kadar yaklaşık 66.000 adet üretildi, sonrasında 350.000’i aşkın yeni sipariş verildi. Daha hafif MPT-76 MH ise Temmuz 2026’da Kara Kuvvetleri’ne teslim edildi. Daha geniş bir bakış için Türk hafif silah sanayii rehberimize ve özel üretici Canik profilimize göz atabilirsiniz.

Topçu ve ağır silahlar

MKE, BORAN 105 mm hafif çekili obüsünü Çankırı fabrikasında üretiyor. Hyundai WIA lisansıyla üretilen 120 mm/55 kalibre yivsiz topu da ALTAY tankı için sağlıyor. Şirket ayrıca 76 mm deniz topu üretiyor ve 127 mm bir top geliştiriyor. Bu sistemler, Türk topçu ve roketatar sistemleri rehberimizde ele alınan daha büyük sistemlerin yanında yer alıyor.

Hava savunma ve füzeler

TOLGA, Türkiye’nin Çelik Kubbe’sinin yakın savunma katmanında yer alan kısa menzilli hava savunma ve İHA savar top sistemi. MKE, SAHA 2026’da ENFAL-17 füzesini de sergiledi. Bu, şirketin değer zincirinde yukarı çıkmak istediğinin bir işareti.

İhracat ve uluslararası anlaşmalar

MKE 105’ten fazla ülkeye satış yaptığını ve dokuz ülkede üretim tesisi kurduğunu söylüyor. Bunların en yenileri 2025’te Moğolistan ve Ürdün’de açıldı. BORAN obüsleri 2024’te Bangladeş’e, 2025’te Kuzey Makedonya’ya ihraç edildi. Şirketin Azerbaycan’da tüzel kişiliği var ve Kanada’da ortak girişimler kuruyor.

2026 Orta Doğu’da bir anlaşma dalgası getirdi. Ocak ayında Doha’daki DIMDEX’te MKE, Katar’ın Barzan Holding şirketiyle ortak girişim kurulması ve patlayıcı üretimi için mutabakat imzaladı. TOLGA da Katar için ilk ihracat siparişini aldı. Şubat’ta Milli Savunma Bakanlığı Mısır ile toplam 350 milyon dolarlık üç sözleşme imzalandığını açıkladı. Sözleşmeler 155 mm mühimmat tesisi, kovan üretimi ve TOLGA’yı kapsıyor. Aynı ay Riyad’daki Dünya Savunma Fuarı’nda MKE, Suudi Arabistan’ın Al Talbiah şirketiyle TOLGA ve 122 mm roketlerin ortak üretimi için mutabakat imzaladı. Saudi Chemical ile de enerjik malzemeler için anlaşmaya vardı. Suudi Arabistan’a 42 BORAN obüsü için görüşmeler de sürüyor.

Son sözleşmeler ve gelişmeler (2025-2026)

MKE 2025 sonunda rekor teslimat rakamları açıkladı. Şirket yıl boyunca 95 milyonu aşkın hafif silah mühimmatı ve 990.000’den fazla roket, patlayıcı ve ağır mühimmat teslim etti. Bunlara 2.950’yi aşkın uçak bombası, 17.000’den fazla hafif silah ve 450’yi aşkın ağır silah sistemi eklendi. Çankırı fabrikasına 2025’te yaklaşık 150 milyon lira yatırım yapıldı, 2026 için yaklaşık 1 milyar lira planlandı.

Mayıs 2026’da SAHA’da ABD’li Century Arms ile 12 yarı otomatik modeli kapsayan bir tüfek ihracat anlaşması imzalandı. Eylül 2026’da Kahire’de tamamı kendisine ait Zafer şirketini kurdu. Ayrıntılar MKE’nin Mısır’daki iştiraki haberimizde. Şirket aynı dönemde Mısır Askeri Üretim Bakanlığı ile mutabakat imzaladı. MKE Malezya’daki bir ihaleye de teklif veriyor.

Türk savunma sanayiindeki rolü

MKE, mühimmat tedarik zincirinin temelidir. ROKETSAN gibi füze üreticileri onun patlayıcı ve barutlarına dayanıyor. Kara Kuvvetleri topçu mühimmatı ve tüfekleri, Hava Kuvvetleri ise bombaları için MKE’ye güveniyor. Ukrayna savaşı modern çatışmaların mühimmatı ne kadar hızlı tükettiğini gösterdi. Bu da MKE’nin kapasitesini hem Türk savunma sanayii hem de yeni 155 mm tedarikçisi arayan müttefikler için stratejik bir varlığa dönüştürdü.

Gelecek beklentileri

MKE’nin öncelikleri belli. Şirket mühimmat kapasitesini artırmak, yerel üretim ortaklıklarıyla ihracatı büyütmek ve hava savunma sistemleri ile füzeler gibi daha yüksek katma değerli ürünler eklemek istiyor. Körfez ve Kuzey Afrika en hızlı büyüyen pazarlar. Ortak girişim modeli de yerel sanayi taleplerini karşılamasını sağlıyor. Başlıca zorluklar eski fabrikaları modernize etmek, verimliliği artırmak ve daha büyük Avrupalı ve Koreli mühimmat üreticileriyle rekabet etmek.

Sıkça sorulan sorular

MKE’nin sahibi kim?

MKE tamamen devlete ait. Sermaye Hazine’de, ortaklık haklarını Milli Savunma Bakanlığı kullanıyor. Şirket kanunla özelleştirilemiyor.

MKE kaç yaşında?

Şirket kökenini 1453’te kurulan Tophane-i Âmire’ye dayandırıyor. 1950’de MKEK olarak yeniden yapılandı, 2021’de anonim şirkete dönüştü.

MKE ne üretiyor?

Her kalibrede mühimmat, topçu mühimmatı, uçak bombaları ve patlayıcılar üretiyor. MPT-76 gibi tüfekler, BORAN obüsü, ALTAY tank topu ve TOLGA hava savunma sistemi de ürünleri arasında.

MKE dünyada kaçıncı sırada?

Defense News Top 100 2026 listesinde 1,42 milyar dolarlık savunma geliriyle 81. sırada.

Öne çıkan görsel: Rhk111, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons