İngiltere Savunma Harcaması: Healey, GSYH’nin %3’ü İçin 2030’u ‘Hedef Tarih’ Olarak Tanımladı
İngiltere Maliye Bakanı John Healey, 28 Ekim 2026’daki bütçe konuşmasında İngiltere savunma harcamasının GSYH’nin %3’üne çıkarılması için 2030’u “hedef tarih” olarak açıkladı; ancak bu hedefe nasıl ulaşılacağı gelecek yılki Harcama İncelemesi’ne bırakıldı (HM Treasury). The Telegraph’ın aktardığına göre Healey 1 Kasım’da BBC’nin Sunday with Laura Kuenssberg programında da 2030’u kesin bir taahhüt değil “hedef tarih” olarak tanımladı; NATO’nun 2035 için belirlediği %3,5 hedefine ise bağlılığını yineledi (The Telegraph).
- 28 Ekim bütçesi Savunma Yatırım Planı’ndaki 4,7 milyar sterlinlik açığı, büyük ölçüde diğer bakanlıkların yatırım bütçelerinde %1 kesintiyle kapatıyor
- İngiltere, NATO’ya verdiği 2035’e kadar GSYH’nin %3,5’i taahhüdünü koruyor; %3 için 2030 ‘hedef tarih’ olarak belirlendi, ayrıntılı yol haritası gelecek yılki Harcama İncelemesi’nde açıklanacak
- The Telegraph’a göre Healey 1 Kasım pazar günü 2030’u yine ‘hedef tarih’ olarak nitelendirdi ve kesin taahhüt vermedi
- Yeni finansman araçları: savunma finansmanı görev gücü, çok taraflı savunma bankası için antlaşma müzakereleri ve Ulusal Servet Fonu ile British Business Bank’tan 5 milyar sterline kadar kaynak
Bütçe savunmaya ne getirdi?
Healey milletvekillerine Savunma Yatırım Planı’nı “Whitehall genelinde yatırım bütçelerinin yeniden önceliklendirilmesi dahil” tam olarak finanse ettiğini söyledi. Plan savunmaya 15 milyar sterlin ek kaynak vaat etmiş, ancak bunun yalnızca 10,3 milyar sterlini bağlanmıştı; geriye 4,7 milyar sterlinlik açık kalmıştı (BBC News). Forces News‘in aktardığı bütçe belgesine göre bakanlıklar 2027-28 ile 2029-30 arasında yatırım bütçelerini %1 azaltarak yaklaşık 3 milyar sterlin sağlayacak; kalan 1,7 milyar sterlin Hazine’nin yatırım rezervindeki tahsis edilmemiş ödenekten karşılanacak. Forces News’e göre bu ek kaynakla savunma harcaması 2027’de GSYH’nin %2,7’sine çıkıyor.
Healey, bu yılki savunma bütçesinin önceki Muhafazakâr hükümetin son yılına göre 14 milyar sterlin daha yüksek olduğunu da söyledi. Ukrayna için kredi ve ihracat finansmanı garantilerine dayanan 10 milyar sterlinlik ek ekonomik ve askerî destek açıkladı; bunun yarım milyar sterlini bu kış için acil askerî finansman (bütçe konuşması).
%3 sorusu
İfadenin önemi şurada: Healey, hükümetin yeterli kaynak ayırmadığını ve 2030’a kadar %3’ün şart olduğunu savunarak Haziran’da savunma bakanlığından istifa etmişti (BBC News). Bütçede şöyle dedi: “Gelecek yılki Harcama İncelemesi’nde, 2035’e kadar GSYH’nin %3,5’ini savunmaya ayırma yönündeki NATO taahhüdümüzü nasıl yerine getireceğimizin ayrıntılarını, %3 için 2030 hedef tarihiyle birlikte açıklayacağımı teyit ediyorum.”
Maliyet yüksek. Bütçe Sorumluluk Ofisi (OBR), %3’e ulaşmanın 2029-30’da 17,3 milyar sterlin ek maliyet getireceğini (Forces News), 2035 için %3,5 hedefinin ise 35 milyar sterline mal olacağını tahmin ediyor (BBC News). The Telegraph’a göre Healey pazar günü “İngiltere’nin karşı karşıya olduğu artan tehditleri karşılamak zorunda olduğumuzdan kesinlikle eminim” dedi, ancak %3 için kesin bir son tarih vermedi.
Yeni finansman yolları
Bütçe, diğer alanlardaki kesintilerin yanı sıra dört finansman adımı içeriyor: Yenilikçi Savunma Finansmanı Görev Gücü; savunma yatırımlarını ve ortak tedariki desteklemek için Finlandiya, Polonya ve Hollanda ile Çok Taraflı Savunma Mekanizması ya da bankası üzerine antlaşma müzakereleri; kamu-özel ortaklıklarıyla daha fazla özel yatırım; ve Ulusal Servet Fonu ile British Business Bank’tan dört yıl içinde savunma, çift kullanımlı teknoloji ve “egemen kabiliyet” için 5 milyar sterline kadar yatırım ve kredi (HM Treasury). Bu banka planı, İngiltere’nin katılmamayı seçtiği Kanada liderliğindeki kurumdan ayrı; konuyu Ekim ayında ele almıştık.
Tepkiler
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte İngiltere’nin ittifak taahhüdüne doğru “inandırıcı bir yolda” olduğunu söylerken, Muhafazakâr Parti lideri Kemi Badenoch planı “bir plan yapma planı” diye eleştirdi (BBC News). Avam Kamarası savunma komitesinin İşçi Partili başkanı Tan Dhesi, kilit kararların “ne yazık ki ertelendiğini” söyledi. Eski savunma bakanı Sir Ben Wallace ise X’te, OBR ve Hazine belgelerine dayandırdığı bir iddiayla Savunma Bakanlığı’nın 2027-28’de cari harcamalarında reel olarak yaklaşık %0,5 kesintiyle karşılaşacağını öne sürdü (Forces News); incelediğimiz kaynaklarda Hazine’nin bu iddiaya yanıtı yer almıyor.
Sanayi ve Türkiye açısından
Yükleniciler için kısa vadeli mesaj, Savunma Yatırım Planı’nın finanse edildiği; %3’e doğru büyük artışın ise 2027’de karara bağlanacağı yönünde. Healey, bu yatırımla Barrow, Rosyth, Aldershot, Plymouth, Glascoed ve Belfast gibi yerlerin “yeniden sanayileşip dönüşeceğini” söyledi. İngiltere’nin savunma sanayii kapasitesi Türkiye’yi de doğrudan ilgilendiriyor: Türkiye-İngiltere Eurofighter anlaşması gibi programlar, bu bütçenin desteklediği üretim tabanına dayanıyor.
Kaynaklar: HM Treasury, 2026 bütçe konuşması (28 Ekim 2026); BBC News; Forces News; The Telegraph (1 Kasım 2026). OBR tahminleri BBC News ve Forces News aktarımıyla.
