NGAD Nedir? Yeni Nesil Hava Hâkimiyeti Programı ve F-47

NGAD, yani Next Generation Air Dominance (Yeni Nesil Hava Hâkimiyeti), ABD Hava Kuvvetleri’nin F-22 Raptor’ın yerine yeni bir insanlı savaş uçağı olan Boeing F-47 çevresinde kurulan bir sistemler bütününü koymayı amaçlayan programı. Ad çoğu zaman tek bir uçağı anlatıyormuş gibi kullanılıyor. Oysa öyle değil. Hava Kuvvetleri NGAD’ı en baştan bir sistemler ailesi olarak tanımladı: bir savaş uçağı, onunla birlikte uçan insansız uçaklar, yeni bir motor, silahlar, sensörler ve bunları birbirine bağlayan ağlar.

Bu yazıda bu aileye nelerin dahil olduğunu, Hava Kuvvetleri’nin onu neden istediğini, Donanma’nın aynı adı taşıyan programından farkını ve 2026 sonu itibarıyla neyin finanse edildiğini anlatıyoruz.

Kısaca NGAD

Hava hâkimiyeti, Hava Kuvvetleri’nin gökyüzünü diğer kuvvetlerin altında rahatça harekât yapabileceği ölçüde denetim altında tutmayı anlatmak için kullandığı terim. Bu görevi 2005’ten beri F-22 yürütüyor. NGAD, ondan sonrası için yapılan plan.

Çalışma 2014’te bir DARPA incelemesiyle başladı ve 2015’te Aerospace Innovation Initiative adlı girişim kapsamında gizli gösterim uçaklarına dönüştü. DARPA sonradan iki X-uçağının uçtuğunu doğruladı: ilki 2019’da, ikincisi 2022’de. Mart 2025’te Hava Kuvvetleri seri üretim uçağını geliştirmek üzere Boeing’i seçti ve uçağa F-47 adını verdi. Uçağın kendisini F-47 nedir yazımızda anlattık.

Yani NGAD programın, F-47 ise programın merkezindeki uçağın adı. Sözleşmeden bu yana yetkililer ve basın, savaş uçağı için giderek daha çok F-47, daha geniş çalışma için NGAD diyor.

Ailenin parçaları

Hava Kuvvetleri NGAD’ın neleri kapsadığına dair tam bir liste hiç yayımlamadı; bütçenin önemli bölümü de gizli. Yine de ana unsurlar biliniyor.

Savaş uçağı, uzun menzilli ve düşük görünürlüklü çekirdek olarak düşünülüyor. İnsansız kanat arkadaşları sayıyı artırıyor, ek füze ve sensör taşıyor ve en tehlikeli mevzileri üstleniyor. NGAP motorunun bugünkü motorlara göre daha uzun menzil, daha fazla elektrik gücü ve soğutma sağlaması amaçlanıyor. Silahlar arasında AIM-260 Müşterek Gelişmiş Taktik Füzesi de var.

Hava Kuvvetleri NGAD’ı neden istiyor?

F-22’nin üretimi bitti ve envanterde yalnızca 185 kadar uçak kaldı. Uçak 1980’lerde, üslerin cepheye yakın olduğu Avrupa koşulları için tasarlanmıştı. Yaklaşık 590 deniz millik (1.090 km) muharebe yarıçapı Pasifik için kısa kalıyor.

Değişimin başlıca nedeni Çin. Pentagon’un Çin’in askerî gücüne ilişkin Aralık 2025 raporu, Çin’in kendi altıncı nesil uçaklarının 2035’e kadar harekâta hazır olabileceğini belirtiyor; iki Çin tasarımı 2024 sonundan beri uçuyor. Çin’in ayrıca büyük ve giderek büyüyen bir J-20 filosu ile tanker uçaklarını ve hava üslerini tehdit eden uzun menzilli füzeleri var.

Hava Kuvvetleri’nin yanıtı, F-22’den çok daha uzun menzilli, daha iyi düşük görünürlüğe sahip ve insansız uçakları yönetebilen bir uçak. Kuvvetin kendi grafiği F-47 için 1.000 deniz milini (1.850 km) aşan bir muharebe yarıçapı veriyor.

Hava Kuvvetleri NGAD’ı ile Donanma NGAD’ı ayrı programlar

Donanma kendi çalışması için aynı adı kullandı ve bu sık sık karışıklığa yol açıyor. Donanma’nın programı ayrı; gereksinimleri de bütçesi de farklı. İnsanlı savaş uçağı F/A-XX olarak biliniyor ve uçak gemilerinde F/A-18E/F Super Hornet’in yerini alacak.

İki program 29 Eylül 2026’da bir noktada buluştu: Donanma da Boeing’i seçti. Uçaklar yine de ayrı tasarımlar. İkisini F-47 ve F/A-XX karşılaştırmamızda ele aldık.

2024’teki duraklama ve maliyet sorusu

NGAD 2024’te neredeyse durma noktasına geldi. O yılın temmuz ayında dönemin Hava Kuvvetleri Bakanı Frank Kendall savaş uçağı yarışmasını askıya aldı. Kendall, kuvvetin gereksinimin tehditle örtüştüğünden artık emin olmadığını ve uçak başına “birkaç yüz milyon” dolarlık fiyatın fazla yüksek olduğunu söyledi. Aralık 2024’te kararı göreve gelecek yönetime bıraktı.

Kurum içi inceleme, insanlı ve düşman hava sahasına nüfuz edebilen bir savaş uçağına hâlâ ihtiyaç olduğu sonucuna vardı; sözleşme de Mart 2025’te geldi. Maliyet sorusu ise ortadan kalkmadı. Resmî bir birim fiyat yok; F-47’nin maliyeti yazımızda anlattığımız gibi dış tahminler yaklaşık 180 milyon dolar ile 300 milyon dolar arasında değişiyor.

Sözleşmeden sonra bütçe büyüdü. F-47’ye 2026 mali yılında yaklaşık 3,5 milyar dolar ayrıldı; 2027 mali yılı talebi yaklaşık 5 milyar dolar. İş Birlikçi Muharebe Uçakları ve motor ayrı kalemlerden finanse ediliyor.

Sık sorulan sorular

NGAD ne anlama geliyor?

Next Generation Air Dominance, yani Yeni Nesil Hava Hâkimiyeti. ABD Hava Kuvvetleri’nin F-22 Raptor’ın yerini alacak programı.

NGAD ile F-47 aynı şey mi?

Tam olarak değil. NGAD, bir sistemler ailesi olarak tanımlanan programın bütünü. F-47 ise bu ailenin merkezindeki insanlı savaş uçağı.

NGAD savaş uçağını kim üretiyor?

Boeing. Hava Kuvvetleri geliştirme sözleşmesini 21 Mart 2025’te verdi.

NGAD bir insansız hava aracı mı?

Hayır. F-47’de pilot var. NGAD ayrıca onunla birlikte uçan insansız İş Birlikçi Muharebe Uçakları’nı da kapsıyor.

Hava Kuvvetleri NGAD’ı ile Donanma NGAD’ı arasındaki fark ne?

İkisi ayrı program. Hava Kuvvetleri’nin uçağı F-47. Donanma’nınki ise uçak gemisinden görev yapacak F/A-XX. İkisini de Boeing üretiyor.

NGAD ne zaman hizmete girecek?

Hava Kuvvetleri F-47’nin ilk uçuşunu 2028’de yapmayı ve uçağı on yılın sonuna doğru hizmete almayı planlıyor. Kesin bir tarih açıklanmadı.