Türkiye’nin Akıllı Bombaları: MAM-L, SOM, Gazap ve NEB-2

Türkiye, küçük bir insansız hava aracının taşıyabileceği 6,5 kilogramlık mühimmattan yedi metre betonun altındaki sığınaklara ulaşmak için yapılmış 970 kilogramlık bombaya kadar, güdümlü hava silahlarının tamamını üretiyor. Yirmi yıl önce bunların hepsini ABD’den ve İsrail’den alıyordu. Bu değişim yalnızca Türkiye’yi ilgilendirmiyor; çünkü bu silahların en küçüklerinden MAM-L, Bayraktar TB2’yi bir kameradan Suriye, Libya, Kafkasya ve Ukrayna’daki orduların hesaba katmak zorunda kaldığı bir silaha dönüştürdü.

Bu rehber Türk mühimmatlarını büyüklüğe göre sıralıyor, her birinin açıklanan menzilini veriyor ve hangi hava araçlarının taşıdığını belirtiyor.

Türkiye hangi güdümlü bombaları üretiyor?

On aile, park halindeki bir araçtan tahkim edilmiş bir komuta merkezine kadar her hedefi kapsıyor.

MAM-L, MAM-C ve MAM-T: İHA silahları

MAM, Mini Akıllı Mühimmat’ın kısaltması. Roketsan, MAM-L’yi bir tanksavar füzesinin roket motorunu çıkararak geliştirdi; geriye hafif bir İHA’nın dört tanesini birden taşıyabildiği, bir metre uzunluğunda 22 kilogramlık süzülen bir silah kaldı. İHA’nın kendi kamerasından gelen lazer işaretini izliyor ve üç harp başlığı seçeneği var: zırh delici, parçacık etkili ve termobarik. 2016’dan beri Türk Silahlı Kuvvetleri envanterinde.

6,5 kilogramlık MAM-C korumasız hedefler için; 2018’de hizmete girdi. MAM-T ise 95 kilogramla ailenin en yenisi ve en büyüğü. Bayraktar Akıncı’dan bırakıldığında 30 kilometreden fazla, hızlı bir jetten bırakıldığında 80 kilometreye kadar süzülüyor; böylece hava aracı kısa menzilli hava savunmalarının erişimi dışında kalabiliyor. Bu silahları taşıyan İHA’ları Türkiye’nin insansız hava araçları rehberimizde ve Bayraktar Akıncı profilimizde anlattık.

HGK, KGK ve Teber: sıradan bombalar için kitler

Güdümlü bombaların çoğu, üzerine kit takılmış sıradan bombalar. Türkiye’dekiler TÜBİTAK SAGE ile Roketsan’ın eseri. HGK, ABD’nin JDAM’ı gibi, standart Mk 82, Mk 83 ve Mk 84 bombalarına uydu ve ataletsel güdüm ekliyor. KGK katlanır kanatlar ekleyerek süzülme menzilini yaklaşık 100 kilometreye çıkarıyor. Teber, bombanın hareketli bir aracı vurabilmesi için uydu güdümünü lazer arayıcıyla birleştiriyor; LGK ise daha basit bir lazer kiti.

Türk F-16’larının Kuzey Irak’ta ve Suriye’de en çok kullandığı mühimmatlar bu kitler. Ayrıca Türkiye’nin savaş uçakları rehberimizde anlattığımız uçaklara, ithal muadillerinin gerektirdiği Amerikan onayı olmadan takılabiliyorlar.

SOM: seyir füzesi

SOM, Türkiye’nin havadan atılan seyir füzesi. Yaklaşık 600 kilogram ağırlığında; alçaktan ve yüksek ses altı hızla uçuyor, 250 kilometreden uzaktaki hedeflere ulaşıyor. Uydu, arazi eşleme ve son saniyelerde hedefi tanıyan bir kızılötesi arayıcıyla güdümleniyor. 2010’larda F-4 ve F-16 uçaklarında hizmete girdi. SOM-J, düşük görünürlüklü bir uçağın silah yuvasına sığacak biçimde inceltilmiş sürüm. F-35 için tasarlanmıştı; şimdi KAAN için düşünülüyor.

Roketsan ayrıca İHA’ların taşıyabileceği daha hafif bir seyir füzesi olan Çakır’ı geliştiriyor. Ailenin tamamını Türkiye’nin füzeleri rehberimizde, Amerikan muadillerini ise ABD’nin seyir füzeleri rehberimizde anlattık.

Gazap ve NEB-2: ağır bombalar

970 kilogramlık iki bomba ilk kez 27 Temmuz 2025’te İstanbul’daki IDEF fuarında gösterildi. İkisini de Millî Savunma Bakanlığı’nın Ar-Ge merkezi geliştirdi ve ikisi de F-16’dan atılabiliyor.

Gazap, blast ve parçacık etkili bir silah. Yetkililere göre metre başına 10,16 parçacık üretiyor; envanterdeki bombalarda bu değer üç. Yetkililer onu ülkenin bugüne kadar ürettiği en güçlü konvansiyonel bomba olarak tanımlıyor. NEB-2 Hayalet ise bir sığınak delici. Fuarda konuşan bir savunma sanayii kaynağı, bombanın yedi metre betonarmeyi deldiğini, bir adada yapılan testte de 90 metre derinliğe indiğini söyledi. Bunlar geliştiricinin iddiaları; bağımsız olarak doğrulanmadı. Yetkililer iki bombanın da testlerini tamamladığını ve kullanıma hazır olduğunu belirtti.

Türkiye hâlâ yurt dışından ne alıyor?

Hava Kuvvetleri’nin elinde büyük bir Amerikan ve İsrail silahı stoku var: JDAM kitleri, 104 JSOW süzülen bombası, 48 SLAM-ER füzesi, 46 İsrail yapımı Popeye, birkaç yüz Maverick ve 155 HARM radar karşıtı füzesi; ek HARM’lar da siparişte. Kalan boşluklar için yerli alternatifler geliştiriliyor. Akbaba, HARM’ın yerini alması planlanan bir radar karşıtı füze; Kuzgun ise süzülen bomba, roket motorlu füze ve turbojet motorlu sürüm olarak sunulan modüler bir silah.

Bu silahlar neden önemli?

İki nedenle. Birincisi bağımsızlık. Kendi uçağını üreten ama bombasını ithal eden bir ülke, stok her azaldığında tedarikçinin rızasına bağımlı kalır. İkincisi ihracat. MAM-L her Bayraktar’la birlikte satılıyor; İHA’yı alan müşteri, İHA uçtuğu sürece mühimmatın da müşterisi oluyor. Bu büyüklükte pek az silah bu kadar etkili oldu.

Sıkça sorulan sorular

MAM-L nedir?

Roketsan’ın ürettiği, Bayraktar TB2 gibi İHA’ların taşıdığı 22 kilogramlık lazer güdümlü süzülen mühimmat. Menzili yaklaşık 15 kilometre ve üç tip harp başlığı var.

Gazap bombası nedir?

Temmuz 2025’te gösterilen 970 kilogramlık blast ve parçacık etkili bomba. Yetkililer onu ülkenin ürettiği en güçlü konvansiyonel bomba olarak tanımlıyor. F-16’dan atılıyor.

Türkiye’nin sığınak delici bombası var mı?

Evet. NEB-2 Hayalet 970 kilogram ağırlığında ve geliştiricisine göre yedi metre betonarmeyi deliyor.

SOM füzesinin menzili ne kadar?

250 kilometrenin üzerinde. Gövde içinde taşınmak üzere tasarlanan SOM-J sürümü KAAN savaş uçağı için düşünülüyor.

HGK ile KGK arasındaki fark ne?

HGK, standart bombalar için yaklaşık 28 kilometre menzilli bir uydu güdüm kiti. KGK ise süzülme menzilini yaklaşık 100 kilometreye çıkaran kanatlar ekliyor.

Türk akıllı bombalarını kim üretiyor?

Başlıca Roketsan, TÜBİTAK SAGE, Aselsan ve Millî Savunma Bakanlığı’nın kendi Ar-Ge merkezi.