ABD’nin Seyir Füzeleri: Tomahawk, JASSM, LRASM ve LRSO

Başlıca Amerikan seyir füzeleri, gemilerden ve denizaltılardan atılan, yaklaşık 1.600 km menzilli Tomahawk ile uçaktan atılan, radara zor yakalanan ve yaklaşık 1.000 km’ye ulaşan JASSM-ER’dir. Bunların çevresinde gemisavar LRASM, kısa menzilli Naval Strike Missile ve tek nükleer tip olan AGM-86B yer alır.

2026’da İran’a bu füzelerden 2.000’den fazlası atıldı. Bu rehber her birinin ne işe yaradığını, hangi platformun taşıdığını ve ABD’nin kullandıklarını ne kadar hızlı yerine koyabileceğini açıklıyor.

ABD’nin hangi seyir füzeleri var?

Seyir füzesi; jet motoru, kanatları ve savaş başlığı olan küçük, pilotsuz bir uçaktır. Alçaktan uçar; Amerikan füzeleri ses hızının altında kalır ve savunmayı aşmak için hıza değil, düşük görünürlüğe ve arazi örtüsüne güvenir. Yolunu nasıl bulduğunu seyir füzesi güdümü rehberimizde anlattık. Cephaneliğin tamamı ise ABD’nin hangi füzeleri var yazımızda.

Tomahawk: Donanma’nın uzun kolu

Tomahawk 1983’ten beri hizmette, 1991’den beri de muharebede. Arleigh Burke sınıfı muhriplerin ve Ticonderoga sınıfı kruvazörlerin dikey fırlatma hücrelerinden ve taarruz denizaltılarından ateşleniyor. Dört Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltısının her biri 154 Tomahawk taşıyor; bu, herhangi bir su üstü gemisinden fazla. Ancak bunların ilki olan USS Georgia Temmuz 2026’da hizmet dışına alınmaya başladı, diğerleri de 2029’a kadar onu izleyecek.

Güncel Block V füzelerinde seyrüsefer ve haberleşme sistemleri yenilendi. Block Va, hareket hâlindeki gemileri vurmak için bir arayıcı başlık, Block Vb ise tahkimli hedefler için bir savaş başlığı ekliyor. Karada Kara Kuvvetleri’nin Typhon bataryası aynı füzeyi atıyor. Bütün geçmişi ve ihracat listesi Tomahawk rehberimizde.

2026 savaşı sınırı gösterdi. İlk dört haftada en az 850, nisandaki ateşkese kadar da 1.000’den fazla Tomahawk atıldı; bu, stokun yaklaşık üçte biri. Donanma o güne kadar yılda 100’den az füze alıyordu.

JASSM ve LRASM: havadan atılan aile

AGM-158 Müşterek Havadan Karaya Stand-off Füzesi (JASSM), Hava Kuvvetleri’nin modern hava savunmalarına verdiği yanıt. Köşeli gövdesi radarda zor görülüyor, GPS ve ataletsel sensörlerle yolunu buluyor, son saniyelerde de kızılötesi arayıcı başlığı hedefi kayıtlı bir görüntüyle eşleştiriyor. Uzatılmış menzilli JASSM-ER yaklaşık 1.000 km uçuyor. Bir B-1B bunlardan 24 tane taşıyabiliyor; B-52, B-2, F-15E ve F-16 da füzeyi kullanıyor. Bkz. JASSM rehberimiz.

AGM-158C LRASM aynı gövdeyi, bir gemi grubunun içinden savaş gemisini seçip dış yardım olmadan saldırabilen bir arayıcı başlıkla kullanıyor. Donanma’nın Super Hornet’lerini ve Hava Kuvvetleri’nin B-1B’lerini silahlandırıyor; Amerikan plancılarının Çin’le bir deniz savaşında en çok güvendiği silah bu. Ayrıntılar LRASM rehberimizde, rakipleri ise en iyi 10 gemisavar füze listemizde.

Basının ve CSIS’in tahminlerine göre İran’a karşı yaklaşık 1.100 JASSM-ER kullanıldı. İki füze de Lockheed Martin’in aynı üretim hattından çıkıyor; sözleşmenin değeri eylülde 10 milyar doları aştı. Bunu JASSM ve LRASM sözleşmesi 10 milyar doları aştı haberimizde aktarmıştık.

Nükleer seyir füzeleri: AGM-86B, LRSO ve SLCM-N

Amerikan envanterindeki tek nükleer seyir füzesi, B-52H’nin taşıdığı 1980’ler tasarımı AGM-86B. 2030 dolaylarında yerini AGM-181 Uzun Menzilli Stand-off silahına bırakacak; bu düşük görünürlüklü füze hem B-52’yi hem B-21’i silahlandıracak. Hava Kuvvetleri 1.087 adet almayı planlıyor.

İkinci bir nükleer füze de yolda. Taarruz denizaltıları için düşünülen, denizden atılan SLCM-N’yi bir yönetim iptal etmiş, Kongre geri getirmişti; şimdi 2030’ların başında bekleniyor. İkisini de ABD’nin kaç nükleer silahı var yazımızda ele aldık.

Daha ucuz füze arayışı

Bir Tomahawk ya da JASSM’nin maliyeti 2 milyon doların üzerinde, üretimi de yaklaşık iki yıl sürüyor. Pentagon bu yüzden, binlercesi üretilmek üzere tasarlanan, daha yeni şirketlerin daha basit füzelerinden oluşan ikinci bir kademeye kaynak ayırıyor. Örnekler arasında Anduril’in Barracuda ailesi, Ukrayna için üretilen Uzatılmış Menzilli Taarruz Mühimmatı (ERAM) ve Ağustos 2026’da Donanma sözleşmesi kazanan Zone 5 Technologies’in Rusty Dagger füzesi var. Hiçbiri menzil ya da savaş başlığı bakımından Tomahawk’la boy ölçüşemiyor. Amaç, pahalı füzeleri onlara gerçekten ihtiyaç duyan hedeflere saklamak.

ABD’nin kaç seyir füzesi var, ne kadar hızlı üretebiliyor?

Pentagon stok rakamlarını açıklamıyor. Tabloda Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nin (CSIS) tahminleri ile 2027 mali yılı bütçe talebi kullanıldı.

Çözüm sözleşmeye bağlandı. Donanma, Ağustos 2026’da Raytheon’a Tomahawk üretimini yılda yaklaşık 60’tan 1.000’in üzerine çıkarması için yedi yılda 22,9 milyar dolar verdi; sözleşme haberimizde ayrıntıları var. Lockheed Martin de buna paralel olarak JASSM ve LRASM hattını genişletiyor. Karşılaştırmak gerekirse, Ukrayna’nın tahminlerine göre Rusya Kalibr ve Kh-101 füzelerini toplamda yılda kabaca 1.000 adetlik bir hızla üretiyor.

Sıkça sorulan sorular

Tomahawk seyir füzesinin menzili ne kadar?

Bugün hizmette olan Block IV ve Block V sürümlerinde yaklaşık 1.600 km.

JASSM ile Tomahawk arasındaki fark ne?

JASSM uçaklardan atılır ve düşük görünürlüklü olacak biçimde tasarlanmıştır. Tomahawk gemilerden, denizaltılardan ve kara fırlatıcılarından atılır ve daha uzağa uçar.

Bir Tomahawk füzesi kaç para?

Sürüme ve siparişin büyüklüğüne göre kabaca 2 milyon dolar ya da daha fazla.

ABD’nin nükleer seyir füzesi var mı?

Evet, bir tip var. AGM-86B’yi B-52H bombardıman uçakları taşıyor. Yerini alacak LRSO 2030 dolaylarında bekleniyor.

Bir ABD denizaltısı kaç Tomahawk taşıyabilir?

Bir Ohio sınıfı güdümlü füze denizaltısı en çok 154 taşır. Virginia Faydalı Yük Modülü bulunan bir Virginia sınıfı denizaltı ise 40 taşıyacak.