Türkiye’nin Hava Savunma Sistemleri: Siper, Hisar, S-400, Korkut

Türkiye, Soğuk Savaş’ın büyük bölümünde ve sonraki otuz yılda hava sahasını 1950’lerde tasarlanmış Amerikan füzeleriyle savundu. Bu tablo hızla değişiyor. Silahlı Kuvvetler 2021’den bu yana üç yerli füze sistemini teslim aldı: Hisar-A+, Hisar-O+ ve uzun menzilli Siper. Türkiye’ye F-35 programındaki yerine mal olan Rus yapımı S-400 de hâlâ envanterde.

Bu rehber her sistemi tek tek ele alıyor: ne olduğunu, ne kadar uzağa ulaştığını ve Türkiye’nin elinde kaç tane bulunduğunu. Bunları birbirine bağlayan ağı Çelik Kubbe rehberimizde anlattık.

Türkiye’nin hangi hava savunma sistemleri var?

Altı yerli sistem, bir Rus sistemi ve üç eski Amerikan sistemi.

Siper: uzun menzilli füze

Siper 2016’da Hisar-U adıyla başladı; Ocak 2018’de Aselsan, Roketsan ve TÜBİTAK SAGE ile sözleşmeye bağlandı. Füzeyi Roketsan üretiyor; iki kademeli, katı yakıtlı ve aktif radar arayıcı başlıklı olduğu değerlendiriliyor. Arama radarını, atış kontrol radarını ve komuta merkezini Aselsan sağlıyor. Lançer, dikey atım kanisterleri taşıyan bir kamyon; böylece batarya her yöne angajman yapabiliyor.

On araçtan oluşan ilk batarya Ağustos 2025’te teslim edildi; seri üretimden çıkan ilk batarya ise 2026’ya girilirken Karadeniz kıyısındaki Sinop’ta kabul atışını geçti. Bu testte bataryanın, manevra yapan dost ve düşman hava araçlarından oluşan bir grubun içinden düşman hedefi seçmesi gerekiyordu. Blok 1 yaklaşık 100 kilometreye ulaşıyor. Haziran 2026’da manevra yapan bir hedefi imha eden Blok 2, menzili 150 kilometreye ve daha yüksek irtifaya çıkarıyor. Balistik füzeleri durdurması planlanan Blok 3 ise geliştirme aşamasında.

Hisar-A+ ve Hisar-O+: kısa ve orta menzil katmanları

Önce Hisar ailesi geldi. Hisar-A+, tank ve mekanize birliklerle birlikte hareket eden paletli zırhlı araç üzerinde taşınan 15 kilometre menzilli bir füze; 2021’de hizmete girdi. Hisar-O+ ise üsleri ve kentleri savunan kamyon üstü lançerlerden 25 kilometrelik alanı kapsıyor. Kızılötesi yerine radar arayıcı başlık taşıyan sürüm, menzili yaklaşık 40 kilometreye çıkarıyor. İkisi de dikey atılıyor. Ağustos 2025’teki ilk Çelik Kubbe teslimatında toplam 21 araçtan oluşan üç Hisar bataryası yer aldı; Temmuz 2026’da yeni seri üretim sözleşmeleri imzalandı. İki ailenin deniz sürümleri de donanmanın yeni fırkateynleri ve muhripleri için planlanıyor.

S-400: alındı, denendi, kenara kondu

Türkiye 2017’de Rus yapımı S-400’ü 2,5 milyar dolara almak üzere anlaştı; bedelin yarısından fazlası Rus kredisiyle karşılandı. Teslimat 12 Temmuz 2019’da başladı. Alım, dört batarya ve 32 lançerden oluşan iki sistemi kapsıyordu. Türkiye sistemi kamuoyu önünde yalnızca bir kez, 16 Ekim 2020’de Sinop’ta ateşledi; üç füzenin hedeflerini vurduğu bildirildi.

Maliyeti, fiyatının çok üzerinde oldu. Washington 2019’da Türkiye’yi F-35 programından çıkardı, Aralık 2020’de de savunma tedarik kurumuna yaptırım uyguladı. S-400, NATO’nun hava savunma ağına bağlanamıyor; bu yüzden Türkiye’nin entegre sisteminin hiçbir zaman parçası olmadı. ABD yasaları da Türkiye sistemi elinde tuttuğu sürece F-35 satışını engelliyor.

Bu durum sona ermek üzere olabilir. ABD Başkanı Donald Trump, 7 Temmuz 2026’da Ankara’daki NATO zirvesinde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la görüştükten sonra Washington’ın yaptırımları kaldıracağını söyledi. Ardından Türk basını sistemin bir Körfez ülkesine satılacağını yazdı. Kremlin 10 Temmuz’da füzelerin akıbeti konusunda Ankara ile temas halinde olduğunu açıkladı ve konuyu son derece hassas olarak niteledi. Millî Savunma Bakanlığı ise yalnızca çok yönlü çalışmaların sürdüğünü bildirdi.

Türkiye sistemi neden aldı? 2017’de kendi uzun menzilli sistemi yoktu. Amerikan Patriot’u için yürütülen görüşmeler fiyat ve teknoloji transferi yüzünden sonuçsuz kalmış, bir Çin teklifi de 2015’te NATO baskısıyla rafa kaldırılmıştı. S-400 ise satışa açıktı, krediyle birlikte geliyordu ve iki yıl içinde teslim edildi.

Toplar, omuzdan atılan füzeler ve İHA’lara karşı silahlar

En alt katman en yoğun çalışan katman; çünkü insansız hava araçlarını karşılayan o. Korkut, paletli şasi üzerinde çift namlulu 35 milimetrelik bir top; programlanabilir, havada paralanan mühimmatı yaklaşık 4 kilometreye atıyor. Üç top aracı ve kendi radarı olan bir komuta aracından oluşan takımlar halinde çalışıyor. Sungur, Amerikan Stinger’ın yerini alan yerli füze; 8 kilometre menzilli, görüntüleyici kızılötesi arayıcı başlıklı ve omuzdan ya da araç üstü lançerlerden atılıyor. Gürz ise topları ve füzeleri tek bir kamyonda birleştiriyor.

Bunların yanında hiç mühimmat kullanmayan silahlar var: Türk elektronik harbi rehberimizde anlattığımız Gökberk lazeri ve Ejderha mikrodalga sistemi.

Hangi sistemlerin yerini alıyorlar?

Yerli füzeler gelene kadar Hava Kuvvetleri’nin uzun menzilli savunması, 1958’de ABD envanterine girmiş olan ve İstanbul yakınlarında dört filo halinde teşkilatlanan Nike Hercules’ten ibaretti. Orta menzilde ise dört Hawk XXI bataryası vardı. Siper ve Hisar-O+ bataryaları teslim edildikçe ikisi de envanterden çıkarılıyor. Balistik füzelere karşı korumada Türkiye müttefiklerine bağımlı kaldı. 2013’ten itibaren güney sınırına NATO Patriot bataryaları gönderildi; ittifakın Kürecik’teki füze savunma radarı da 2012’den beri çalışıyor.

Türk hava savunması bugün ne kadar güçlü?

Tarihinin hiçbir döneminde olmadığı kadar güçlü, ama hâlâ ince. Aselsan, Hava Kuvvetleri için ondan fazla Hisar ve Siper bataryasının siparişte olduğunu söylüyor. Bu sayı en büyük kentleri, ana hava üslerini ve Boğazlar’ı korumaya yeter. 780 bin kilometrekarelik bir ülkeyi kapsamaya ise yetmez; üstelik hizmetteki hiçbir sistem henüz bir balistik füzeyi durduramıyor. Bu yılki İran savaşı önleyici füzelerin ne kadar çabuk tükendiğini gösterdi; 2026’da imzalanan sözleşmelerin büyük ölçüde üretim kapasitesiyle ilgili olmasının nedeni bu.

Sıkça sorulan sorular

Türkiye’de S-400 var mı?

Evet. 2019’da dört bataryadan oluşan iki sistem teslim alındı. Türk basını Temmuz 2026’da Ankara’nın bunları satmaya hazırlandığını yazdı; bu bilgi doğrulanmadı.

Türkiye’nin en uzun menzilli hava savunma füzesi hangisi?

Kendi tasarımları arasında Siper: Blok 1 yaklaşık 100 kilometreye, Haziran 2026’da test edilen Blok 2 ise 150 kilometreye ulaşıyor. Rus yapımı S-400’ün menzili daha uzun.

Türkiye’nin Patriot füzesi var mı?

Hayır. ABD ile görüşmeler sonuçsuz kaldı ve Türkiye 2017’de S-400 aldı. NATO müttefikleri zaman zaman Türkiye topraklarına Patriot bataryaları konuşlandırdı.

Hisar-O+’nın menzili ne kadar?

Kızılötesi güdümlü füzeyle 25 kilometre, radar güdümlü sürümle yaklaşık 40 kilometre.

Türkiye balistik füzeleri vurabilir mi?

Kendi sistemleriyle henüz hayır. Bu görev için düşünülen Siper Blok 3 önleyicisi geliştirme aşamasında.

Siper füze sistemini kim üretiyor?

Aselsan, Roketsan ve TÜBİTAK SAGE. Füzeyi Roketsan, radarları ve komuta sistemini Aselsan üretiyor.