F-35 mi F-22 mi? Hangi Hayalet Savaş Uçağı Daha İyi?

F-22 Raptor daha iyi bir hava-hava savaş uçağı, F-35 Lightning II ise her işe uygun daha iyi bir muharebe uçağı. F-22 daha hızlı, daha yükseğe çıkıyor, daha sert dönüyor ve genel kabule göre radarda daha az görünüyor. F-35 ise daha yeni sensörlere sahip, daha çok çeşitte silah taşıyor, daha ucuz ve sayıca çok daha fazla.

İki uçak on yıl arayla farklı görevler için üretildi ve ABD Hava Kuvvetleri ikisini birlikte kullanıyor. Bu F-35 ve F-22 karşılaştırmasında her birinin nerede öne geçtiğini ve hangisinin daha iyi olduğu sorusunun neden tek bir yanıtı olmadığını ortaya koyuyoruz.

F-35 ve F-22 teknik özellikleri

Hangisi daha hızlı ve daha çevik?

Açık farkla F-22. İki motoru, F-35’ten çok da ağır olmayan bir uçağa yaklaşık 70.000 lbf itki sağlıyor; bu sayede art yakıcı kullanmadan Mach 1,8 dolayında seyredebiliyor. Bu hızdan ve 15 bin metrenin üzerinden atılan bir füze, daha yavaş ve alçaktaki bir uçaktan atılan aynı füzeden hayli uzağa gidiyor.

Motor lüleleri itkiyi yönlendirmek için yukarı aşağı hareket ediyor; bu da uçağın çok düşük hızda burnunu çevirmesini ve başka uçakları kontrolden çıkaracak manevralardan toparlanmasını sağlıyor. F-35’te itki yönlendirme yok, azami hızı Mach 1,6 ve sürekli dönüş performansı daha zayıf; bunu F-35 hızı yazımızda anlattık. İkisi arasındaki yakın mesafeli bir çatışmada üstünlük olağan koşullarda F-22’de olur.

Hangisi radarda daha az görünüyor, hangisi daha çok görüyor?

Genel değerlendirme, F-22’nin daha fazla yönden daha küçük bir radar izine sahip olduğu yönünde. ABD’li subaylar kaba bir karşılaştırma olarak F-22 için bilyeyi, F-35 için golf topunu kullanıyor. F-35’in düşük görünürlüğünün bakımı ise daha kolay; çünkü radar emici malzemenin daha büyük bölümü kaplamanın içine işlenmiş durumda. Bu konuyu F-35 görünmezlik teknolojisi yazımızda ele aldık.

Sensörlerde durum tersine dönüyor. F-35, 15 yıl sonra ve sensör füzyonu merkeze alınarak tasarlandı. Her yönü gören kızılötesi kameraları, gövdeye gömülü hedefleme sistemi ve kask göstergesi var; F-22 hizmete girdiğinde bunların hiçbirine sahip değildi. Aradaki farkı kapatmak için F-22’ye şimdi kızılötesi arama podları ve kask nişangâhı takılıyor. F-35’in veri bağları da diğer uçaklarla daha fazla bilgi paylaşıyor; iki tip yıllarca birbiriyle doğrudan veri alışverişi yapamadı. Ayrıntılar F-35 sensörleri yazımızda.

Silahları ve görevleri nasıl ayrışıyor?

F-22 gövde içinde sekiz hava-hava füzesi taşıyor; bu, F-35’in bugünkü yükünün iki katı. 20 mm’lik topunun mermi sayısı da iki katından fazla. Taarruzda ise sınırlı: iki adet 1.000 librelik bomba ya da sekiz küçük çaplı bomba taşıyabiliyor ve F-35’tekine benzer gömülü bir hedefleme sensörü yok.

F-35 gövde içinde 2.000 librelik bomba taşıyor, onaylı ve planlanan silah listesi çok daha uzun ve B61-12 nükleer bombası için sertifikalı. Hava savunma radarlarını avlayabilen, 2027’de yeni füzeler geldiğinde gemilere taarruz edebilecek olan ve uçak gemilerinden, küçük güvertelerden görev yapabilen uçak da o. Liste F-35 silahları yazımızda.

Maliyet ve adet bakımından durum ne?

Burada F-35 açık ara önde. Bir F-35A son partilerde yaklaşık 92 milyon dolar, uçuş saati maliyeti ise yaklaşık 42 bin dolar. F-22’nin üretim sonundaki birim maliyeti kabaca 150 milyon dolardı; geliştirme dahil edildiğinde bunun birkaç katına çıkıyor. Uçuş saati maliyeti de yaklaşık 68 bin dolar; ayrıntılar F-35 fiyatı rehberimizde.

Adet, bu iki rakamdan da önemli. F-22 üretimi 195 uçakta durduruldu ve ABD yasaları ihracatını yasaklıyor; bu konuyu F-22 Raptor dosyamızda işledik. Herhangi bir anda muharebe görevine tahsisli uçak sayısı 150’nin altında. F-35’te ise 20 ülkeye 1.375’ten fazla uçak teslim edildi ve hat çalışmayı sürdürüyor.

Peki hangisi daha iyi?

Düşman savaş uçaklarına karşı hava hâkimiyetini kazanmak için F-22. Geri kalan hemen her iş için F-35. ABD Hava Kuvvetleri ikisini birlikte kullanıyor: F-22’ler gökyüzünü temizliyor, F-35’ler yerdeki hedefleri bulup imha ederken veriyi herkese aktarıyor.

F-22 sonsuza kadar modernize edilmeyecek. Yerini, 2028’de uçması planlanan Boeing F-47 alacak; bu uçağı F-47 rehberimizde ele aldık. F-35 ise onun yanında onlarca yıl görev yapacak. Lightning II’nin genel tanıtımı için F-35 nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

F-22, F-35’ten daha mı iyi?

Hava-hava muharebesinde evet. Daha hızlı, daha çevik ve daha fazla füze taşıyor. F-35 ise taarruzda, algılamada ve veri paylaşımında daha iyi, ayrıca çok daha ucuz.

F-35 mi daha hızlı, F-22 mi?

F-22. Yaklaşık Mach 2,25’e ulaşıyor ve art yakıcısız ses üstü seyredebiliyor. F-35 Mach 1,6 ile sınırlı.

Hangisi radarda daha az görünüyor?

Genel kabule göre F-22 daha fazla açıdan daha düşük görünürlüğe sahip. F-35’in düşük görünürlüğünün bakımı daha kolay.

ABD F-22 üretimini neden durdurdu?

Maliyet ve kararın alındığı 2009’da dengi bir hava tehdidinin bulunmaması nedeniyle. Üretim 195 uçakta sona erdi.

Başka ülkeler F-22 satın alabilir mi?

Hayır. ABD yasaları 1998’den beri ihracatını yasaklıyor. ABD’nin sattığı hayalet savaş uçağı F-35.

İt dalaşında F-22, F-35’i yener mi?

Yakın mesafeli dönüş mücadelesinde çoğunlukla evet. Uzak mesafede sonuç, kimin kimi önce tespit ettiğine bağlı.