F-35 Radarı: APG-81’den APG-85’e Bilmeniz Gerekenler

F-35 radarı, Northrop Grumman üretimi AN/APG-81; burunda 1.676 alıcı-verici modül bulunan aktif elektronik taramalı bir dizi (AESA). Radar hava hedeflerini bulup takip ediyor, yeryüzünün yüksek çözünürlüklü haritasını çıkarıyor, hareketli araçları izliyor ve karıştırıcı olarak kullanılabiliyor.

Halefi AN/APG-85, Block 4 uçakları için Ocak 2023’te duyuruldu. Program takvimin gerisinde; 2026 sonbaharından itibaren bazı yeni uçakların fabrikadan radar yerine balast ağırlığıyla çıkması bekleniyor. Bu rehberde F-35 radarının bugün neler yaptığını ve yeni radarı neyin geciktirdiğini anlatıyoruz.

F-35’te hangi radar var?

Bugüne kadar üretilen bütün F-35’ler AN/APG-81 taşıyor. Northrop Grumman geliştirme sözleşmesini Ekim 2001’de kazandı ve radarı ilk kez Ağustos 2005’te bir test uçağında uçurdu. Radar, atış kontrolünde kullanılan frekans aralığı olan X bandında çalışıyor.

Anten, büyükçe bir tepsi boyutunda sabit bir plaka; düşman radar dalgalarını doğrudan geri yansıtmaması için hafifçe yukarı eğik. Hareketli parçası yok. 1.676 modülün her biri küçük birer verici ve alıcı; bilgisayar her modülün zamanlamasını ayarlayarak hüzmeyi yönlendiriyor. Çalışma ilkesini AESA radar nasıl çalışır yazımızda anlattık.

F-35 radarı neler yapabiliyor?

Hüzme elektronik olarak hareket ettiği için görevler arasında saniyenin binde biri mertebesinde geçiş yapabiliyor. Radar gökyüzünün bir bölümünü tarayabiliyor, birkaç uçağı takip edebiliyor, AMRAAM füzelerini yönlendirebiliyor ve yer haritası çıkarabiliyor; üstelik bunların hepsini görünüşte aynı anda yapıyor. Pilot bu modları tek tek çalıştırmıyor; görev bilgisayarı radarın zamanını taktik resmin ihtiyacına göre paylaştırıyor.

Hava-yer görevlerinde bulutun içinden araçları ve binaları ayırt edecek netlikte sentetik açıklıklı görüntüler üretiyor, yollardaki hareketli hedefleri izleyebiliyor. Bu sayede uçak, kızılötesi sensörleri kör eden hava koşullarında da hedef bulup vurabiliyor.

Dizi, gücünü dar bir hüzmede bir düşman radarına da yoğunlaştırabiliyor; bu da onu bir karıştırıcıya dönüştürüyor. Ayrıca enerjisini, ikaz alıcılarının fark etmesi zor biçimlerde frekanslara yayabiliyor; bu tekniğe düşük tespit olasılığı deniyor. İkisi de F-35’in görünmezliği açısından önemli: Kendi radarıyla yerini belli eden bir hayalet uçak bütün çabayı boşa çıkarmış olur.

AN/APG-85 nedir?

APG-85, Block 4’ün radarı. Northrop Grumman radarı Ocak 2023’te duyurdu; üç versiyona da uyacağını ve mevcut ile gelecekteki tehditlere karşı koyacağını söylemek dışında neredeyse hiç ayrıntı vermedi. Sektör basınındaki haberlere göre radar galyum nitrür modüller kullanıyor; bunlar APG-81’deki galyum arsenit parçalardan daha fazla güç kaldırıyor ve aynı anten boyutunda daha uzun menzil ve daha güçlü karıştırma sağlıyor.

Daha fazla güç iki sorunu beraberinde getiriyor. Yeni radar APG-81’den farklı bir ön perde gerektiriyor; yani ikisi üretim hattında birbirinin yerine takılamıyor. Ayrıca mevcut motorun ve ısıl sistemin boyutlandırıldığından daha fazla elektrik gücü ve soğutma istiyor; bu da onu planlanan motor çekirdeği yenilemesine ve yeni bir güç ve soğutma sistemine bağlıyor.

APG-85 neden gecikti?

Geliştirme, üretimin hızına yetişemedi. Yeni perdeyle üretilen uçaklar eski radarı alamıyor, yeni radar ise yeterli sayıda hazır değil. The Aviationist’in Mart 2026’da Pentagon’un test dairesine dayanarak verdiği habere göre uçaklar 2026 sonbaharından itibaren radar yerine balast ağırlığıyla teslim edilecek ve yakın zamanda muharip birliklere verilmeyecek.

Bu sorun TR-3 gecikmesinin üzerine biniyor. Aynı haberde, Eylül 2025 itibarıyla muharebeye hazır tek bir TR-3 uçağın bile teslim edilmediği belirtiliyordu. Radarsız bir uçak eğitim için yine uçurulabiliyor, radar da sonradan takılabiliyor; ancak her sonradan montaj, programın hesaba katmadığı para ve zaman demek.

F-35 radarı diğerleriyle karşılaştırıldığında nasıl?

Modül sayısı güç ve menzil hakkında kaba bir fikir veriyor; ancak yazılım ve sinyal işleme de en az o kadar önemli. F-22’nin radarının anteni daha büyük. Rafale’inki ise burun küçük olduğu için daha küçük.

F-35’i ayıran şey radarın kendisinden çok, verisinin nasıl kullanıldığı. Radar izleri, pilotun önüne gelmeden önce kızılötesi ve elektronik tespitlerle birleştiriliyor. Uçağın genel tanıtımı F-35 nedir rehberimizde, radarın yönlendirdiği füzeler ise F-35 füzeleri yazımızda.

Sık sorulan sorular

F-35’te hangi radar var?

Northrop Grumman AN/APG-81; X bandında çalışan aktif elektronik taramalı bir dizi.

F-35 radarının menzili ne kadar?

Açıklanan değer 150 km’den fazla. Gerçek değer gizli ve hedefin büyüklüğüne göre değişiyor.

F-35 radarı düşman radarlarını karıştırabiliyor mu?

Evet. Dizi, gücünü elektronik taarruz amacıyla bir düşman radarına odaklayabiliyor.

APG-81 ile APG-85 arasındaki fark ne?

APG-85, Block 4 uçakları için geliştirilen yeni radar. Daha fazla güç için galyum nitrür modüller kullandığı bildiriliyor; daha fazla soğutma ve farklı bir perde gerektiriyor.

Bazı F-35’ler neden radarsız teslim ediliyor?

APG-85 gecikti ve onun için üretilen uçaklar eski APG-81’i alamıyor; bu nedenle radar hazır olana kadar balast takılıyor.

F-16’nın yeni radarı F-35’inkiyle bağlantılı mı?

Evet. Modernize edilen F-16’lara takılan APG-83, APG-81’in teknolojisinden yararlanıyor.