Başkasının F-16’sını Üretmekten KAAN’ı Uçurmaya: TUSAŞ’ın 50 Yıllık Yükselişi
Başka bir şirketin uçağını üretmekten kendi uçağını tasarlamaya geçmek ne gerektirir? Tek bir prototip değil; on yıllar boyunca mühendisler, fabrikalar, test programları ve tedarikçiler. Türk Havacılık ve Uzay Sanayii, yani TUSAŞ, bu yolculuğun hâlâ sürdüğü nadir örneklerden biri. Yeni belgeselimiz 1980’lerin F-16 üretim hattını bugün uçan KAAN’a bağlıyor.
Öne çıkan bilgiler
- Kökleri, Türk havacılık kabiliyetini geliştirme amacıyla 28 Haziran 1973’e dayanıyor
- F-16 üretimi için 1984’te bir Türk-Amerikan ortak girişimi kuruldu
- 2005’te yabancı hisseler satın alındı ve şirket Türk Havacılık ve Uzay Sanayii çatısında birleşti
- HÜRJET 2023’te, KAAN ise 21 Şubat 2024’te ilk uçuşunu yaptı
- Ağustos 2025’te Endonezya için 48 KAAN ile bağlantılı bir anlaşma duyuruldu
F-16 öğrenme eğrisi
Lisanslı üretim, mühendislere ve teknisyenlere çizimleri tutarlı uçaklara dönüştürmeyi, kalite kayıtlarını yönetmeyi ve sorunları kontrollü süreçlerle çözmeyi öğretti. Bu beceriler her özgün tasarım için vazgeçilmezdir. Belgeselin yerinde bir tespiti var: Sanayide bağımsızlık bir derece meselesidir, evet-hayır etiketi değildir.
KAAN: İlk uçuş neyi kanıtlar, neyi kanıtlamaz?
KAAN’ın Şubat 2024’teki ilk uçuşu ve ardından Mayıs’taki ikinci uçuşu, programı uçuş testleri aşamasına taşıdı. Ancak bu, operasyonel bir filo oluşturmadı. Modern bir savaş uçağı; yapı, motor, uçuş kontrol, sensör ve yazılımı bir araya getirmek zorundadır ve bir alandaki her değişiklik diğerlerini etkiler. Aynı dikkat Endonezya anlaşması için de geçerli: 48 uçaklık bir anlaşma, teslim edilmiş 48 uçak demek değildir.
Eğitim uçakları, İHA’lar ve helikopterler
HÜRKUŞ ve HÜRJET hem pilot yetiştirme zincirini hem de şirketin tasarım deneyimini güçlendiriyor. ANKA ailesi ve AKSUNGUR farklı insansız görevleri üstleniyor; ANKA, ayrı bir şirket olan Baykar’ın uçaklarıyla karıştırılmamalı. T129 ATAK, A129 tasarımına dayanan uluslararası bir ortaklıktan doğdu; T625 GÖKBEY ise ayrı bir genel maksat helikopteri programı.
İlerlemenin gerçek ölçüsü
Başarı, duyurulan proje sayısı değildir. Asıl ölçü; tasarımların testleri tamamlaması, üretimin tekrarlanabilir hale gelmesi, müşterilerin teslimatları kabul etmesi ve kullanıcıların yıllarca güvenilir destek almasıdır.
Serinin tamamını izleyin
Bu haber YouTube’daki belgeselimize eşlik ediyor. Defense Company Documentaries serisi, Lockheed Martin ve RTX’ten ASELSAN ve HAVELSAN’a kadar dünyanın en tanınmış sekiz savunma ve havacılık şirketini ele alıyor. Yeni bölümleri kaçırmamak için YouTube’da DefenseandTech kanalına abone olun.
Editoryal referans tarihi: 2 Kasım 2026. Rakamlar bu tarihe kadar yayımlanan şirket raporlarından alınmıştır.
