Dünya Askeri Harcamaları: En Çok Kim Harcıyor ve Neden Artmaya Devam Ediyor?

Dünya ordularına hiç bu kadar para harcamamıştı. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü’ne (SIPRI) göre küresel askeri harcamalar 2025’te yaklaşık 2,9 trilyon dolara ulaştı; bu üst üste on birinci artış yılı. Ukrayna ve Orta Doğu’daki savaşlar, ABD-Çin rekabeti ve NATO’nun yeni hedefleri bütçeleri yukarı itiyor. İşte en çok kimin harcadığı ve nedenleri.

En çok harcayanlar

ABD, 2025’te yaklaşık 954 milyar dolarla, yani dünya toplamının kabaca üçte biriyle, rakipsiz konumunu koruyor. Tahmini 336 milyar dolarla Çin ikinci, yaklaşık 190 milyar dolarla Rusya üçüncü. Tek yılda yüzde 24’lük artışın ardından Almanya 114 milyar dolarla dördüncü sıraya yükseldi. Hindistan (92,1 milyar dolar), İngiltere (89,0 milyar dolar), Ukrayna (84,1 milyar dolar), Suudi Arabistan (83,2 milyar dolar), Fransa (68,0 milyar dolar) ve Japonya (62,2 milyar dolar) ilk onu tamamlıyor.

Avrupa yeniden silahlanıyor

En hızlı büyüyen bölge Avrupa. Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşı ve ABD’nin uzun vadeli bağlılığına yönelik şüpheler, Avrupa hükümetlerini Soğuk Savaş’tan bu yana görülmemiş düzeylerde harcamaya itti. Almanya savunma için anayasal borç frenini gevşetti, Polonya GSYH’sinin yüzde 4’ünden fazlasını harcıyor ve NATO’nun 2035 için belirlediği yüzde 5 hedefi daha fazla artışı şimdiden garanti altına alıyor. Yaklaşık 40,2 milyar dolarla İspanya 2025’in en keskin artışlarından birini yaptı.

Asya ve Orta Doğu

Asya’da Çin’in istikrarlı artışları; savunma harcamalarını GSYH’nin yüzde 2’sine doğru ikiye katlayan Japonya’nın yanı sıra Tayvan (18,2 milyar dolar), Güney Kore, Avustralya ve Hindistan’dan karşılık görüyor. Orta Doğu’da İsrail, Hamas, Hizbullah ve İran ile savaşlar sırasında yaklaşık 48,3 milyar dolar harcarken Suudi Arabistan dünyanın en büyük harcama yapanlarından biri olmayı sürdürüyor. İran’ın bildirilen yaklaşık 7,4 milyar dolarlık harcaması dolar bazında düşük, ancak Devrim Muhafızları için bütçe dışı fonlarla destekleniyor.

Patlamanın nedeni ne?

Eğilimi üç güç belirliyor: Başta Ukrayna olmak üzere süren savaşlar; en başta ABD ile Çin arasında olmak üzere büyük güç rekabeti; ve modern savaşların teçhizatı ne kadar hızlı tükettiğini gösteren mühimmat, hava savunması ve dron dersleri. Savunma sanayiindeki enflasyon da ülkelerin aynı miktarda silah alabilmek için bile daha fazla harcaması gerektiği anlamına geliyor.

Rakamlar nasıl okunmalı?

Askeri harcama rakamları kusursuz değil. Ülkeler savunmayı farklı tanımlıyor; Çin ve Rusya gibi otoriter devletler sınırlı veri yayımlıyor, bu yüzden SIPRI tahminler kullanıyor. Dolar bazında harcama satın alma gücü farklarını da gizliyor: Bir dolar Çin’de ya da Hindistan’da ABD veya Avrupa’dakinden çok daha fazla asker ve teçhizat satın alıyor.

Sırada ne var?

NATO’nun yüzde 5 hedefi, Asya’daki gerilimler ve süren çatışmalar nedeniyle analistlerin çoğu küresel askeri harcamaların yıllarca artmaya devam etmesini bekliyor. Asıl soru, başta Avrupa olmak üzere ekonomilerin bunu diğer öncelikleri kısmadan sürdürüp sürdüremeyeceği.

Öne çıkan görsel: David B. Gleason from Chicago, IL / CC BY-SA 2.0, via Wikimedia Commons