Rusya’nın Devlet Silahlanma Programı: Moskova Önümüzdeki On Yıl Ne Satın Alıyor?

Rusya, çoğu Batılı ülke gibi silahlarını yıldan yıla satın almıyor. Bunun yerine, Rusça kısaltmasıyla GPV olarak bilinen on yıllık Devlet Silahlanma Programları belirliyor; silahlı kuvvetlerin hangi tankları, uçakları, gemileri ve füzeleri alacağına bu programlar karar veriyor. Ukrayna savaşı mevcut planı alt üst etti ve bir sonrakini şekillendiriyor. İşte sistemin nasıl işlediği ve Moskova’nın önceliklerinin neler olduğu.

Programlar nasıl işliyor?

GPV, Savunma Bakanlığı, savunma sanayii ve hükümet tarafından hazırlanıyor ve cumhurbaşkanı tarafından onaylanıyor. On yıllık harcama tavanlarını ve ana alımları belirliyor; yıllık Devlet Savunma Siparişi ise planı somut sözleşmelere dönüştürüyor. 2018-2027 dönemini kapsayan mevcut GPV-2027, kabul edildiğinde yaklaşık 20 trilyon ruble değerindeydi.

Savaş neyi değiştirdi?

GPV-2027, yeni Armata tankları, Su-57 savaş uçakları ve daha büyük bir donanma gibi önceliklerle barış zamanında modernleşen bir ordu için yazılmıştı. Savaş, cephenin ihtiyaç duyduğu şeylerin kitlesel üretimine doğru çarpıcı bir kaymaya yol açtı: top mermileri, Geran saldırı dronları, süzülen bomba kitleri, füzeler ve çoğu Sovyet dönemi depolardan çıkarılıp yenilenen zırhlı araçlar. T-14 Armata gibi prestij projeleri büyük ölçüde rafa kaldırıldı.

Yeni program

Rusya 2030’ların ortasına uzanan yeni bir silahlanma programı hazırlıyor. Yetkililer bunun savaş derslerine dayanacağının sinyalini verdi: her türden insansız sistem, elektronik harp, hava ve füze savunması, uzun menzilli vuruş, uzay tabanlı keşif ve haberleşme ile nükleer üçlünün modernizasyonunun sürdürülmesi. Donanmanın bir zamanlar umduğundan daha az pay alması, önceliğin denizaltılar ve füzeli korvetlere verilmesi bekleniyor.

Ne kadar para?

SIPRI’ye göre Rusya 2025’te askeri harcamalara yaklaşık 190 milyar dolar ayırdı; bu ruble bazında savaş öncesi seviyenin kabaca üç katı ve GSYH’nin yüzde 5’inin oldukça üzerinde. Polis ve güvenlik servisleri dahil toplam güvenlik harcaması ise daha da yüksek. Yetkililer zirvenin ardından savunma harcamalarının biraz gevşeyeceğini ima etti, ancak çok şey savaşın seyrine bağlı.

Sanayinin güçlü yanları ve sınırları

Rostec öncülüğündeki Rus savunma sanayii, fabrikaları günün her saatinde çalıştırarak ve Alabuga’daki tesis gibi yeni dron fabrikaları kurarak üretimi hızla artırabildiğini gösterdi. Ancak ciddi kısıtlarla karşı karşıya: işgücü eksikliği, yüksek faiz oranları, enflasyon, takım tezgâhları ve elektronik üzerindeki yaptırımlar ile bazı bileşen ve mühimmatlar için Çin, İran ve Kuzey Kore’den yapılan ithalata bağımlılık.

Neden önemli?

Bir sonraki silahlanma programı, NATO’nun 2030’larda karşılaşacağı Rus ordusunu şekillendirecek. Moskova finansmanı sürdürebilirse Avrupa daha büyük, daha tecrübeli ve dron ağırlıklı bir Rus ordusuyla yüz yüze gelecek. Ekonomi zayıflarsa hedefler 1990’larda olduğu gibi budanacak. Her iki durumda da plan, Rusya’nın barış zamanına dönüşe değil, uzun vadeli bir çatışmaya hazırlandığını gösteriyor.

Öne çıkan görsel: Vyacheslav Argenberg / CC BY 4.0, via Wikimedia Commons