T129 ATAK: Özellikleri, Silahları, Kullanıcıları ve İhracatın Önündeki Motor Sorunu

T129 ATAK, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin (TUSAŞ) İtalyan AgustaWestland A129 Mangusta’dan geliştirdiği ve sıcak, yüksek ve dağlık araziye göre kapsamlı biçimde uyarladığı Türkiye’nin taarruz helikopteri. Kara Kuvvetleri havacılığının bel kemiği hâline gelen helikopter, yurt içinde ve sınır ötesinde terörle mücadele operasyonlarında savaştı ve Türk helikopter ihracatının kapısını araladı.

Mangusta’dan ATAK’a

Türkiye 2007’de A129 tasarımını seçti ancak büyük değişiklikler ve yerli üretimde ısrar etti. T129 ilk kez 2009’da uçtu ve 2014’te hizmete girdi. Sonraki T129B versiyonu, yabancı tedarikçilere bağımlılığı azaltan eksiksiz bir Türk yapımı aviyonik, elektronik harp ve silah paketini entegre ediyor.

Teknik özellikler

T129, nişancının önde, pilotun arkada oturduğu iki kişilik tandem bir helikopter. Azami kalkış ağırlığı yaklaşık 5 ton, hızı yaklaşık 280 km/sa. Güneydoğu Türkiye’nin dağlarındaki operasyonlar için kilit bir gereksinim olan sıcak hava ve yüksek irtifada iyi performans gösterecek şekilde tasarlandı.

Silahlar

Burun altına monte 20 mm üç namlulu top, Roketsan’ın UMTAS ve L-UMTAS tanksavar füzelerini, Cirit lazer güdümlü 70 mm roketleri, güdümsüz roketleri ve Stinger havadan havaya füzelerini taşıyabilen dört silah askısıyla destekleniyor. Kaska monteli nişangâhlar ve modern hedefleme sistemi gece-gündüz operasyon imkânı sağlıyor.

Savaş sicili

Kara Kuvvetleri ve Jandarma, T129’ları Güneydoğu Türkiye ve Kuzey Irak’ta PKK’ya karşı operasyonlarda ve Suriye’deki sınır ötesi harekâtlarda yoğun biçimde kullandı. 2018’de Suriye’de bir helikopter kaybedildi; ancak filo zorlu koşullarda genel olarak güvenilirliğini kanıtladı.

İhracat ve motor sorunu

T129’un yurt dışındaki en büyük engeli motorları. Helikopter, ABD-İngiltere ortak girişiminin ürettiği iki LHTEC CTS800-4A turboşaft motor kullanıyor; bu yüzden ihracat için ABD onayı gerekiyor. Pakistan’a planlanan 30 helikopterlik satış için bu onay verilmedi ve anlaşma sonunda iptal edildi. Filipinler ise 2022 ve 2023’te teslim edilen altı T129 satın alarak ilk yabancı kullanıcı oldu.

Sırada ne var?

Türkiye bu bağımlılığı ortadan kaldırmak için yerli helikopter motorları ve ATAK-2 olarak bilinen daha ağır bir taarruz helikopteri geliştiriyor. Türk yapımı bir motor kullanılabilir hâle gelirse, T129 ve halefleri ihracat pazarında çok daha serbest rekabet edebilir.

Neden önemli?

T129, Türk savunma sanayisinin hem güçlü yanlarını hem de sınırlarını gösteriyor: Silah ve elektroniklerin etkileyici yerli entegrasyonu; ama motor başta olmak üzere kilit bileşenlerin hâlâ yurt dışından geldiği alanlarda süren kırılganlık.

Öne çıkan görsel: CeeGee / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons