FCAS: Avrupa’nın Yeni Nesil Savaş Uçağı Programı ve Neden Zorda?

Avrupa’da altıncı nesil muharebe hava sistemi geliştirmeye yönelik iki rakip proje var. Biri İngiltere, İtalya ve Japonya liderliğindeki GCAP; diğeri ise Fransızcada SCAF olarak bilinen, Fransa, Almanya ve İspanya liderliğindeki FCAS. FCAS’ın 2040 civarında Rafale ve Eurofighter’ın yerini alması hedefleniyor; ancak teknolojisi kadar siyasi kavgalarıyla da ünlendi. İşte ne olduğu ve nerede durduğu.
- 2017’de başlatılan Fransa, Almanya ve İspanya ortak programı
- Merkezinde Dassault liderliğindeki Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF) var
- İnsansız “uzak taşıyıcılar” ve muharebe bulutu içeriyor
- Hizmete giriş 2040 civarı planlanıyor
- İş payı anlaşmazlıkları geleceğini belirsizleştirdi
FCAS nedir?
Geleceğin Muharebe Hava Sistemi, 2017’de Fransa ve Almanya tarafından başlatıldı; İspanya 2019’da katıldı. Yalnızca bir savaş uçağı değil, bir “sistemler sistemi”: insanlı Yeni Nesil Savaş Uçağı (NGF), onunla birlikte uçan insansız “uzak taşıyıcılar” ve uçakları, uyduları, gemileri ve kara kuvvetlerini tek bir dijital ağda birleştiren bir muharebe bulutu.
Kim neyi üretiyor?
NGF’ye Rafale’in üreticisi Dassault Aviation liderlik ediyor. Airbus, Almanya ve İspanya’yı temsil ediyor ve uzak taşıyıcılar ile muharebe bulutunun liderliğini yürütüyor; İspanya’nın ulusal lideri ise Indra. Motor çalışmaları Safran ve MTU arasında paylaşılıyor; sensörleri Thales ve diğer şirketler üstleniyor. Hedef, Fransız uçak gemilerinden operasyon yapabilen ve Fransa’nın nükleer caydırıcı füzesini taşıyabilen, hayalet ve yüksek düzeyde ağ merkezli bir savaş uçağı.
Takvim ve maliyet
Program etüt ve erken gösterim aşamalarında yavaş ilerledi. Uçan bir NGF gösterim uçağı on yılın sonuna doğru, hizmete giriş ise 2040 civarı planlanmıştı; ancak birçok analist gecikme bekliyor. Programın ömrü boyunca toplam maliyetinin 100 milyar euroyu aşacağı yaygın olarak tahmin ediliyor.
Neden zorda?
Dassault ile Airbus en başından beri liderlik ve iş payı konusunda çatışıyor. Dassault 2025’te, tek ve net bir ana yüklenici gerektiğini savunarak savaş uçağı üzerinde çok daha fazla kontrol talep etti; Almanya ise dengeli sanayi payları konusunda ısrar etti. Anlaşmazlık bir sonraki aşamaya ilişkin kilit kararları geciktirdi; Paris ve Berlin’de programın yeniden yapılandırılması, hatta her ülkenin kendi yolunu izlemesi açıkça tartışılmaya başlandı. Fransa’nın uçak gemisinden kalkabilen ve nükleer silah taşıyabilen bir jete ihtiyaç duyması gibi gereksinim farklılıkları da gerilimi artırıyor.
FCAS ve GCAP
İngiltere, İtalya ve Japonya’yı bir araya getiren GCAP, savaş uçağını 2035 civarında hizmete sokmayı hedefliyor ve şu ana kadar daha fazla siyasi birlik gösterdi. Bazı uzmanlar Avrupa’nın iki ayrı altıncı nesil programı kaldıramayacağını ve nihayetinde işbirliği ya da birleşmenin kaçınılmaz olabileceğini savunuyor. Diğerleri ise rekabetin daha iyi sonuçlar doğuracağını söylüyor.
Değerlendirme
FCAS, Avrupa’nın en iddialı savunma projesi ve Avrupa ülkelerinin birinci sınıf askeri teknolojiyi birlikte üretip üretemeyeceğinin bir sınavı. Teknik hedefleri gerçekçi; asıl soru siyasi temellerinin ayakta kalıp kalamayacağı.
Öne çıkan görsel: Tiraden / CC BY-SA 4.0, via Wikimedia Commons



