F-47’nin Fiyatı Ne Kadar Olacak? Maliyet Tahminleri ve Geliştirme Faturası

Pentagon bir F-47’nin kaça mal olacağını açıklamadı; Başkan Trump da 2025’te gazetecilere fiyatın açıklanamayacağını söyledi. Bağımsız tahminler uçak başına yaklaşık 180 milyon dolar ile 300 milyon dolar arasında değişiyor; bu, bir F-35A’nın fiyatının iki-üç katı. Hava Kuvvetleri ise yalnızca uçağın F-22’den ucuza geleceğini söylüyor.

Kayıtlara geçen kısım geliştirme faturası: 2026 mali yılında yaklaşık 3,5 milyar dolar, 2027 için de 5 milyar dolarlık talep. Bu yazıda rakamları ortaya koyuyor ve neden bu kadar büyük olduklarını açıklıyoruz.

Yetkililer ne dedi?

Çok az şey söylediler, kesin bir rakam ise hiç vermediler. Sözleşme Mart 2025’te duyurulduğunda Hava Kuvvetleri gizlilik gerekçesiyle değer açıklamadı. Dönemin kurmay başkanı Orgeneral David Allvin, F-22 ile kıyaslandığında F-47’nin “daha ucuza mal olacağını ve gelecekteki tehditlere daha kolay uyarlanacağını”, envanterde de daha fazla sayıda bulunacağını belirtti. Günler sonra Başkan Trump “Fiyatı size söyleyemeyiz” dedi.

Sözleşmenin kendisi mühendislik ve imalat geliştirme aşaması için maliyet artı teşvik primi esaslı; değerinin 20 milyar doları aştığı yaygın biçimde bildiriliyor. Bu rakam tasarımı, test uçaklarını ve seri üretimi temsil eden ilk jetleri kapsıyor, nihai filoyu değil. Programın temel bilgileri için F-47 nedir yazımıza bakabilirsiniz.

Birim fiyat tahminleri

300 milyon dolarlık rakam, Kongre Bütçe Ofisi’nin geleceğin uzun menzilli savaş uçağına ilişkin 2018 tarihli bir çalışmasına dayanıyor; Frank Kendall da Hava Kuvvetleri Bakanı olduğu dönemde bu rakamı yineledi. Görevden ayrıldıktan sonra Kendall olası fiyatı yaklaşık 180 milyon dolar olarak verdi; bu bile bir F-35’in kabaca iki katı.

Kendall 2024’te programı askıya aldığında, F-35’e yakın bir fiyatı hedefleyen çok daha ucuz bir tasarımı da değerlendirmişti. Ardından yapılan inceleme daha büyük ve daha uzun menzilli uçakta karar kıldı; daha yüksek maliyet de onunla birlikte geldi.

Geliştirme faturası

Geliştirme harcamaları maliyetin kamuya açık olan tek bölümü, çünkü Kongre’nin bunları her yıl onaylaması gerekiyor.

Buna önceki yıllar ve 2027’de 500 milyon doları aşan kendi bütçe kalemine sahip adaptif motor programı eklendiğinde, geliştirme tek bir operasyonel filo bile kurulmadan 25 milyar doların hayli üzerine çıkacak. Boeing ayrıca St. Louis’teki yeni fabrika binalarına kendi kaynaklarından yaklaşık 1,8 milyar dolar harcıyor.

F-47 neden bu kadar pahalı?

Fiyatı üç etken belirliyor. Birincisi boyut: uçak 1.850 kilometreyi aşan bir muharebe yarıçapına yetecek kadar yakıt taşıyor ve büyük gövde daha pahalı. İkincisi teknoloji: her yönden görünmezlik, yeni sensörler ve henüz seri üretim hâli bulunmayan bir adaptif motor.

Üçüncüsü adet. Hava Kuvvetleri en az 185 uçak almayı planlıyor. Kalıp ve takımlardan yazılıma kadar her sabit maliyet bu uçaklara bölünüyor. Bunun etkisini F-22 gösteriyor: 750 uçaklık plan 187’ye indirildi ve geliştirme dahil uçak başına maliyet 350 milyon doların üzerine çıktı. Kaba bir hesapla, tanesi 300 milyon dolardan 185 F-47 yalnızca uçaklar için yaklaşık 55 milyar dolar eder.

Peki işletme maliyeti?

Bir savaş uçağına yapılan harcamanın büyük bölümü, satın alındıktan sonra yapılır. Hava Kuvvetleri F-47’nin F-22’ye göre daha sürdürülebilir olacağını, konuşlandırılması için belirgin biçimde daha az personel ve altyapı gerekeceğini vaat etti; açık mimarili yazılımın ve bakımı kolaylaştırmayı hedefleyen tasarımın buna katkı sağlaması bekleniyor.

Bu iddialar henüz sınanamıyor. F-22 uçurulması en pahalı savaş uçakları arasında; F-35’in idame maliyeti de ilk öngörülerin çok üzerinde seyretti. Amerikan muharip uçaklarında idameye ilişkin erken vaatlerin sicili iyi değil.

Hâlâ bilmediklerimiz

Eksik olan rakamlar asıl önemli olanlar: ilk üretim partilerinin pazarlıkla belirlenecek fiyatı, toplam tedarik maliyeti, uçuş saati maliyeti ve nihayetinde kaç uçak alınacağı. 2028 ya da 2029 mali yılı dolaylarında beklenen ilk tedarik talebi, ilk resmî birim maliyeti ortaya koyacak. Bu bütçelerin bağlı olduğu takvimi F-47 ne zaman uçacak yazımızda ele aldık.

Sık sorulan sorular

Bir F-47’nin fiyatı ne kadar?

Resmî bir fiyat açıklanmadı. Bağımsız tahminler uçak başına yaklaşık 180 milyon dolar ile 300 milyon dolar arasında.

F-47, F-35’ten daha mı pahalı?

Evet. Tahminlere göre fiyatı, bir F-35A’nın yaklaşık 92 milyon dolarlık fiyatının iki-üç katı.

F-47, F-22’den ucuza mı gelecek?

Hava Kuvvetleri öyle söylüyor. F-22’nin üretim maliyeti uçak başına yaklaşık 143 milyon dolardı; geliştirme dahil edildiğinde çok daha fazlası. Dolayısıyla iddianın doğruluğu hangi ölçütün kullanıldığına bağlı.

F-47 sözleşmesinin değeri ne kadar?

Mart 2025’te Boeing’e verilen mühendislik ve imalat geliştirme sözleşmesinin değerinin 20 milyar doları aştığı bildiriliyor. Kesin tutar gizli.

F-47’ye her yıl ne kadar harcanıyor?

2026 mali yılı için yaklaşık 3,5 milyar dolar ayrıldı; Hava Kuvvetleri 2027 mali yılı için yaklaşık 5 milyar dolar talep etti.

F-47 neden bu kadar pahalı?

Yeni motor ve sensörlere sahip, büyük ve uzun menzilli bir hayalet uçak; üstelik yalnızca 185 dolayında üretilmesi planlandığından geliştirme ve takım maliyetleri küçük bir filoya bölünüyor.