Su-25

Taarruz Uçağı

Su-25

Sovyet yapımı zırhlı yakın hava destek uçağı

Su-25, Sukhoi’nin tasarladığı tek kişilik, çift motorlu yakın hava destek ve kara taarruz uçağıdır. NATO’nun “Frogfoot” adını verdiği, Rusların “Graç” (ekin kargası) dediği uçak, zırhlı kokpiti ve sağlam yapısıyla 20 civarında ülkenin envanterinde bulunuyor.

Rusya|Sukhoi
975 km/sAzami Hız1.000 kmMenzil4.400 kgFaydalı YükGSh-30-2Ana Top1MürettebatHizmetteDurum

Genel Bakış

Su-25 ilk uçuşunu 22 Şubat 1975’te yaptı, 19 Temmuz 1981’de hizmete girdi ve 1978–2017 arasında çoğu Tiflis ile Ulan-Ude’de olmak üzere 1.000’den fazla üretildi. Titanyum zırhlı “küvet” kokpit, yedekli kumanda sistemleri ve hazırlıksız ileri pistlerden kalkabilen basit yapı, uçağın beka kabiliyetinin temelini oluşturuyor. Azami hızı deniz seviyesinde 975 km/s, menzili yaklaşık 1.000 km. Çift namlulu 30 mm GSh-30-2 topunun yanında 11 askı noktasında 4.400 kg’a kadar roket, bomba ve Kh-25/Kh-29 füzesi taşıyabiliyor.

Rusya, yeni aviyonik ve Vitebsk-25 öz savunma sistemi getiren Su-25SM3 modernizasyonuyla filosunu güncelliyor; yeni üretim ise sona erdi. Uçak Afganistan, İran–Irak Savaşı, Çeçenya, Gürcistan, Suriye, Irak’taki IŞİD operasyonları ve Afrika’daki birçok çatışmada kullanıldı. 2014’ten, özellikle 2022’den bu yana Rus–Ukrayna Savaşı’nda iki taraf da Su-25 uçuruyor ve çok sayıda uçak hava savunma sistemlerine ve omuzdan atılan füzelere kaybedildi. Rus pilotlar riski azaltmak için güdümsüz roketleri uzaktan yukarı doğru atma taktiği uyguluyor.

Su-25
Photo: Anna Zvereva / Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0

Teknik Özellikler

ÜreticiSukhoi
ÜlkeRusya
İlk Uçuş1975
Hizmete Giriş1981
DurumHizmette
Mürettebat1
Uzunluk15,53 m
Kanat Açıklığı14,36 m
Azami Kalkış Ağırlığı19.300 kg
Motor2× R-195
İtki2× 44,18 kN
Azami Hız975 km/s
Menzil1.000 km
Servis Tavanı7.000 m
Ana TopGSh-30-2 (30 mm)
Silah İstasyonu11
Faydalı Yük4.400 kg
Üretim Adedi1.000+

Varyantlar

Su-25K

Varşova Paktı ülkeleri ve diğer müşteriler için üretilen standart tek kişilik ihracat versiyonu.

Su-25UB

Eğitim ve muharebe görevleri için kullanılan, büyük ölçüde Ulan-Ude’de üretilen çift kişilik versiyon.

Su-25SM3

Yeni aviyonik ve Vitebsk-25 öz savunma sistemiyle donatılan güncel Rus modernizasyon standardı.

Kullanıcı Ülkeler

RusyaErmenistanAzerbaycanBelarusBulgaristanÇadKongo – KinşasaEkvator GinesiEtiyopyaGürcistanIrakKazakistanMaliNijerKuzey KorePeruSudanTürkmenistanUkraynaÖzbekistan

Sıkça Sorulan Sorular

Su-25 mi A-10 mu?

Su-25 ve A-10, aynı görev için tasarlanmış Sovyet ve Amerikan yakın hava destek uçaklarıdır. A-10 daha ağır, daha fazla mühimmat taşıyan ve 30 mm GAU-8 topuyla öne çıkan bir uçak; Su-25 ise daha hızlı, daha hafif ve hazırlıksız pistlerden kullanıma uygun.

Su-25 hızı ne kadar?

Su-25’in azami hızı deniz seviyesinde yaklaşık 975 km/s’tir. Menzili yaklaşık 1.000 km, 4.400 kg mühimmatla muharebe menzili ise yaklaşık 750 km olarak veriliyor; servis tavanı yaklaşık 7.000 metredir.

Su-25 hangi ülkelerde var?

Su-25’i Rusya başta olmak üzere 20 civarında ülke kullanıyor. Bunlar arasında Ermenistan, Azerbaycan, Belarus, Bulgaristan, Gürcistan, Irak, Kazakistan, Kuzey Kore, Peru, Sudan, Ukrayna ve Özbekistan ile Çad, Mali ve Nijer gibi Afrika ülkeleri bulunuyor.

Rusya’nın kaç Su-25’i var?

Rusya’nın yaklaşık 183 Su-25’e sahip olduğu tahmin ediliyor; bu, açık kaynaklarda 2026 için verilen bir rakam. Rusya en büyük kullanıcı; onu yaklaşık 67 uçakla Belarus ve yaklaşık 34 uçakla Kuzey Kore izliyor.

Türk F-16 Su-25 düşürdü mü?

Bu iddia doğrulanmadı. Ermenistan, 2020 Karabağ Savaşı sırasında 29 Eylül 2020’de bir Türk F-16’sının Ermeni Su-25’ini düşürdüğünü öne sürdü; Türkiye iddiayı reddetti. Aynı çatışmada Azerbaycan da Su-25 kayıpları verdi.

Su-25 kaç para?

Su-25’in güncel bir resmî fiyatı yok, çünkü yeni üretim sona erdi. Uçak tarihsel olarak düşük maliyetli bir taarruz uçağı olarak pazarlandı; bugün faaliyetler ağırlıklı olarak mevcut uçakların Su-25SM3 standardına modernizasyonuna odaklanıyor.