F-35A, F-35B ve F-35C Arasındaki Fark Nedir?

F-35A klasik pistlerden kalkıyor, F-35B kısa mesafede kalkıp dikey inebiliyor, F-35C ise uçak gemilerinde katapultla kalkış ve tutma kancasıyla iniş için üretiliyor. Yakıt yükünden fiyata kadar aralarındaki diğer bütün farklar bu tek ayrımdan doğuyor.

Üçü de aynı radarı, sensörleri, yazılımı ve temel motoru paylaşıyor; ilk bakışta birbirine benziyor. Kaplamanın altında ise birbirlerinden hayli uzaklaşmış durumdalar: Program ofisine göre parçaların yalnızca yüzde 20-25’i ortak; bu, başlangıçtaki hedefin çok altında. Bu karşılaştırmada F-35A, F-35B ve F-35C farkını, her versiyonun neden vazgeçip ne kazandığını ortaya koyuyoruz.

Bir bakışta F-35A, F-35B ve F-35C

F-35A: hava kuvvetleri versiyonu

F-35A temel versiyon ve açık ara en yaygını. Üçü içinde en hafifi, 9 g’ye onaylı tek versiyon ve gövde içinde topu olan tek versiyon. Yakıtı, ABD Hava Kuvvetleri’nin kullandığı bom sistemiyle alıyor.

Aynı zamanda en ucuzu; ihracat müşterilerinin neredeyse tamamının onu seçmesinin nedeni de bu. ABD Hava Kuvvetleri 1.763 adet almayı planlıyor. A, B61-12 nükleer bombasını taşımak üzere sertifikalandırılan tek versiyon. Maliyet ayrıntıları F-35 fiyatı rehberimizde.

F-35B: kısa kalkış ve dikey iniş

F-35B, Harrier’ın yerini alıyor. Kokpitin arkasında, motordan gelen bir şaftla döndürülen kaldırma fanı ve aşağı dönebilen kuyruk lülesi sayesinde yüz metre kadar bir mesafede kalkıp dikey inebiliyor. Bu da amfibi hücum gemilerinden, katapultsuz küçük uçak gemilerinden ve kısa yol kesimlerinden uçmasına olanak tanıyor.

Kaldırma sistemi, A versiyonunda yakıtın bulunduğu hacmi işgal ediyor ve uçağı ağırlaştırıyor. Sonuç: yaklaşık dörtte bir daha az yakıt, daha kısa harekât yarıçapı, 1.000 libre sınıfı bombalarla sınırlı daha küçük silah bölmeleri ve 7 g sınırı. En karmaşık ve en pahalı versiyon bu. ABD Deniz Piyadeleri, Birleşik Krallık, İtalya ve Japonya kullanıyor; Singapur da sipariş verdi.

F-35C: uçak gemisi versiyonu

F-35C, ABD Donanması’nın büyük uçak gemileri için tasarlandı. Kanadı A’nınkinden yüzde 45 daha büyük; bu, gemiye inişte yaklaşma hızını düşürüyor ve daha fazla yakıta yer açıyor. Kanat uçları güvertede yer kazanmak için katlanıyor. Daha güçlü bir yapıya, katapult bağlantı çubuğu bulunan çift tekerlekli burun iniş takımına ve daha ağır bir tutma kancasına sahip.

Büyük kanat C’ye üç versiyon içinde en fazla yakıtı ve en uzun erişimi sağlıyor; ama en yüksek boş ağırlık ve daha yavaş ivmelenme de bunun bedeli. Yalnızca ABD Donanması ve Deniz Piyadeleri kullanıyor.

Üç versiyonda ortak olan ne?

Görev sistemleri aynı: APG-81 radarı, kızılötesi kamera sistemi, elektro-optik hedefleme sistemi, elektronik harp sistemi ve kask. Yazılım da aynı; yani pilot hangi versiyonda olursa olsun aynı ekranları görüyor. Üçü de Mach 1,6’ya ulaşıyor; ayrıntılar F-35 hızı yazımızda.

Motor her üçünde de F135; B’de kaldırma fanını döndüren farklı bir sürümü kullanılıyor. Düşük görünürlüğe yönelik gövde biçimi ve kaplamalar ortak. Silahlardaki fark esas olarak B’nin küçük bölmelerine neyin sığdığıyla ilgili; listeyi F-35 silahları yazımızda verdik.

Hangi F-35 versiyonu en iyisi?

Bu, uçağın nereden görev yapacağına bağlı. Uzun pistleri olan bir hava kuvveti için bariz tercih A: en ucuz, en çevik ve menzili iyi. B, katapultlu uçak gemisi bulunmayan donanmalar ve deniz piyadeleri için ya da pistlerinin vurulmasını bekleyen ülkeler için. C ise katapultlu gemisi olan donanmalar için; bu da bugün ABD demek.

Bazı ülkeler iki versiyonu birden alıyor. İtalya ve Japonya hem A hem B kullanıyor; Birleşik Krallık da 2025’te, kısmen NATO’nun nükleer görevi için, F-35B filosuna 12 F-35A eklemeye karar verdi. Menzil farklarını F-35 kaç saat havada kalır yazımızda, uçağın kendisini F-35 nedir rehberimizde anlattık.

Sık sorulan sorular

F-35A, B ve C arasındaki fark ne?

A klasik pistleri kullanıyor, B kısa mesafede kalkıp dikey iniyor, C ise katapult ve tutma teli bulunan uçak gemilerinden görev yapıyor.

Hangi F-35 versiyonu dikey inebiliyor?

Yalnızca F-35B.

En uzun menzilli F-35 hangisi?

En fazla yakıtı F-35C taşıyor. Yaklaşık 1.241 km’lik harekât yarıçapı F-35A ile hemen hemen aynı, F-35B’nin 935 km’sinin ise hayli üzerinde.

En pahalı F-35 hangisi?

18. ve 19. partilerde yaklaşık 121,4 milyon dolarla F-35B.

Bütün F-35 versiyonlarında top var mı?

Dahili top yalnızca F-35A’da var. B ve C aynı 25 mm topu harici bir podda taşıyabiliyor.

Ülkelerin çoğu hangi versiyonu alıyor?

F-35A. En ucuzu ve normal pistlerden görev yapan hava kuvvetlerine uygun.