T625 GÖKBEY Helikopteri: Teknik Özellikleri, Motoru, Siparişler ve Teslimatlar

T625 GÖKBEY Helikopteri: Teknik Özellikleri, Motoru, Siparişler ve Teslimatlar

T625 GÖKBEY, Türk Havacılık ve Uzay Sanayii’nin (TUSAŞ) geliştirdiği çift motorlu, 6 ton sınıfı genel maksat helikopteridir. Türkiye’de tasarlanıp üretilen ilk genel maksat helikopteri olan GÖKBEY, ilk uçuşunu 6 Eylül 2018’de yaptı. İlk teslimat 29 Ekim 2024’te Jandarma Genel Komutanlığına gerçekleşti. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) 16 Mart 2026’da helikoptere CS-29 tip sertifikası verdi. Eylül 2026 itibarıyla 83 adetlik siparişin 8’i teslim edilmişti. Bugüne kadar teslim edilen helikopterlerde ithal iki adet LHTEC CTS800-4AT motoru var. Temmuz 2025’te sipariş edilen 57 helikopter ise yerli TEI-TS1400 motoruyla 2028-2031 arasında teslim edilecek.

Kısa bilgiler
  • Üretici: TUSAŞ, Ankara. Program Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinasyonunda yürütülüyor; geliştirme sözleşmesi 26 Haziran 2013’te dönemin SSM’si ile imzalandı
  • Sınıf: çift motorlu genel maksat helikopteri; azami kalkış ağırlığı 6.050 kg; 2 pilot + 12 yolcu
  • İlk uçuş: 6 Eylül 2018; TEI-TS1400 motorlarıyla ilk uçuş: 19 Nisan 2023
  • Sivil sertifika: SHGM’den CS-29 Büyük Döner Kanatlı Hava Aracı tip sertifikası, 16 Mart 2026
  • Sipariş: toplam 83 (önceki 26 + IDEF 2025’te imzalanan 57); tamamı Türk kamu kurumları için
  • Teslimat: 2 Eylül 2026 itibarıyla 8 (Jandarma, Kara Kuvvetleri, Emniyet Genel Müdürlüğü)
  • Motor: bugün 2 × LHTEC CTS800-4AT; 2028’den itibaren 57’lik partide TEI-TS1400

T625 GÖKBEY nedir?

GÖKBEY bir taarruz helikopteri değil, taşıma ve genel maksat helikopteridir. TUSAŞ’ın saydığı görevler arasında personel ve yük taşıma, VIP uçuşları, hava ambulansı, arama kurtarma, kıyı ötesi taşıma ve yangınla mücadele var. Geniş bir kabine, katlanabilir iniş takımlarına, büyük dokunmatik ekranlı dijital kokpite ve yazılımı TUSAŞ tarafından geliştirilen 4 eksenli otopilota sahip (TUSAŞ ürün sayfası).

Program, TUSAŞ’ın AgustaWestland (bugün Leonardo) lisansıyla ürettiği T129 ATAK taarruz helikopterinden kazanılan tecrübeye dayanıyor. Fark şu: GÖKBEY özgün bir tasarım. TUSAŞ’a göre gövde yapısı, aviyonikler, transmisyon, rotor ve iniş takımları Türkiye’de tasarlanıp üretildi. En büyük istisna motordu ve bugüne kadar teslim edilen helikopterler için bu hâlâ geçerli.

Helikopter yüksek sıcaklık ve yüksek irtifa koşulları için tasarlandı. Sıcak havada yüksek rakımlı bölgelerde hava seyrekleştiği için hem rotorun taşıma gücü hem motor gücü düşer. Bu tasarım Doğu Anadolu’nun dağlık arazisine ve sınır bölgelerine uygun. GÖKBEY ayrıca aletli uçuş kuralları (IFR) ve Kategori-A operasyonlar için sertifikalı. Kategori-A sivil bir standarttır: kritik bir anda motorlardan biri dursa bile helikopterin güvenle inebilmesini ya da uçuşa devam edebilmesini şart koşar.

T625 GÖKBEY teknik özellikleri

Aşağıdaki değerler TUSAŞ ürün sayfasından alınmış üretici verileridir (17 Kasım 2026’da kontrol edildi). Performans değerleri ortalama görev ağırlığında, deniz seviyesinde ve standart atmosfer (ISA) koşullarında verilmiştir. Bağımsız olarak doğrulanmamıştır.

ÖzellikTUSAŞ verisi
Uzunluk (rotorlar dönerken)15,87 m
Ana rotor çapı13,20 m
Azami kalkış ağırlığı6.050 kg
Mürettebat / yolcu2 / 12
Yakıt (standart / harici tank)1.020 kg / 280 kg
Kargo bölümü hacmi1,1 m³
Azami seyir hızı297 km/sa (160 knot)
Menzil740 km; harici tankla 948 km
Havada kalış3,8+ saat; harici tankla 5+ saat
Servis tavanı6.096 m (20.000 ft)
Motor (mevcut)2 × LHTEC CTS800-4AT turboşaft; kalkış gücü 2 × 1.024 kW (1.373 shp); iki kanallı FADEC

Motor: bugün CTS800, 2028’den itibaren TEI-TS1400

Şimdiye kadar teslim edilen helikopterler iki adet LHTEC CTS800-4AT motoruyla uçuyor. LHTEC bir Rolls-Royce/Honeywell ortaklığı. Yani bugün hizmette olan her GÖKBEY, ABD-İngiliz menşeli bir motora ve bu motorun ihracat izinlerine bağlı. Türkiye’nin buna cevabı TUSAŞ Motor Sanayii (TEI) tarafından geliştirilen TEI-TS1400. Proje, SSB Motor ve Güç Aktarma Sistemleri Daire Başkanlığı liderliğinde 8 Mart 2017’de başladı (TEI).

TEI, TS1400’ün kalkış gücünü 1.400 shp, tek motorla 30 saniyelik gücünü 1.660 shp (deniz seviyesi, ISA) olarak veriyor. Motorda dijital motor kontrol sistemi (FADEC) bulunuyor ve servis tavanı 20.000 ft. TUSAŞ ve TEI’ye göre GÖKBEY’in P1 prototipi TS1400 motorlarıyla ilk kez 19 Nisan 2023’te uçtu. TEI broşüründeki “1.740 SHP rekor güç seviyesi” ifadesi şirketin test beyanıdır.

Motor geçişinin artık kesin bir tarihi var. Temmuz 2025 sözleşmesine göre yeni partideki 57 helikopterin tamamında TS1400 olacak ve teslimatlar 2028’de başlayacak. TUSAŞ Genel Müdürü Mehmet Demiroğlu Ekim 2024’te 2027’nin ilk yarısından söz etmişti (Anadolu Ajansı). Bugün geçerli olan tarih sözleşmedeki 2028.

Siparişler: 83 adet nasıl oluşuyor?

TUSAŞ toplam GÖKBEY siparişini 83 olarak açıklıyor ve resmî rakamlar birbirini tutuyor. İlk 26 adedin 3’ü Jandarma’ya teslim edildi (Ekim 2024 – Ocak 2025). 23’ü seri üretimde: 7 Kara Kuvvetleri Komutanlığı, 4 Hava Kuvvetleri Komutanlığı, 3’er adet Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve Sağlık Bakanlığı (son üçü hava ambulansı). Cumhurbaşkanı Erdoğan da ilk teslimat töreninde aynı dağılımı verdi (Cumhurbaşkanlığı).

SSB ile TUSAŞ ardından IDEF 2025 fuarında 57 helikopterlik yeni sözleşmeyi imzaladı. SSB ve TUSAŞ açıklamalarını aktaran haberlere göre imza tarihi 24 Temmuz 2025 (TUSAŞ). Helikopterler kullanıcının seçtiği özel görev ekipmanlarıyla teslim edilecek. Teslimatların 2031’e kadar tamamlanması planlanıyor.

KullanıcıÖnceki siparişlerIDEF 2025 partisiToplam
Jandarma Genel Komutanlığı61420
Emniyet Genel Müdürlüğü31518
Kara Kuvvetleri Komutanlığı7815
Hava Kuvvetleri Komutanlığı41115
Sahil Güvenlik Komutanlığı369
Deniz Kuvvetleri Komutanlığı–33
Sağlık Bakanlığı (hava ambulansı)3–3
Toplam265783

Tablo, TUSAŞ sözleşme açıklaması, Cumhurbaşkanlığının Ekim 2024 konuşması ve SSB’nin Temmuz 2025 açıklamasından Defense and Tech tarafından derlendi. Jandarma’nın “önceki siparişleri” = 2024-25’te teslim edilen 3 + seri üretimdeki 3. Sipariş, teslimat demek değildir.

Bugüne kadarki teslimatlar

İlk GÖKBEY 29 Ekim 2024’te TUSAŞ Kahramankazan yerleşkesinde Jandarma Genel Komutanlığına teslim edildi. Törene Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Savunma Sanayii Başkanı Prof. Dr. Haluk Görgün katıldı (TUSAŞ). İkinci helikopter Aralık 2024’te, üçüncüsü 15 Ocak 2025’te Jandarma’ya teslim edildi. SSBülten’in aktardığı TUSAŞ verilerine göre Kara Kuvvetleri Komutanlığı birliklerine de teslimat yapıldı.

2 Eylül 2026’da Emniyet Genel Müdürlüğü ilk GÖKBEY’ini teslim aldı. Görgün bunun toplamda sekizinci teslimat olduğunu söyledi (Anadolu Ajansı; SSBülten). İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Emniyet’e toplam 18 GÖKBEY teslim edileceğini açıkladı. TUSAŞ’ın ürün sayfası da 8 teslimat bilgisini veriyor; daha güncel resmî bir rakam bulamadık. Ekim 2024’teki plan, 2026 içinde 20 helikopterin daha teslim edilmesiydi. Eylül 2026’ya kadar toplam teslimatın 8’de kalması, teslimat hızı belirgin biçimde artmadıkça bu takvimin kaydığını gösteriyor.

Sivil tip sertifikası (CS-29)

Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), 16 Mart 2026’da T625 (GÖKBEY) için CS-29 Büyük Döner Kanatlı Hava Aracı kategorisinde TR.R.001 numaralı tip sertifikasını düzenledi (SHGM sertifikası). TUSAŞ başvuruyu 2016’da yapmıştı. Süreç tasarım incelemelerini, mühendislik analizlerini, yer ve uçuş testlerini kapsadı. TUSAŞ, GÖKBEY’i sivil yolcu taşıyabilen ilk millî hava aracı olarak tanımlıyor (TUSAŞ).

CS-29, Avrupa Birliği Havacılık Emniyeti Ajansı’nın (EASA) büyük döner kanatlılar için belirlediği sertifikasyon esasıdır. Ancak bu sertifikayı Türkiye’nin ulusal otoritesi verdi; bir EASA ya da ABD FAA onayı değil. Avrupa veya ABD’deki sivil operatörlere satış için bu otoritelerin ayrıca onay (validasyon) vermesi gerekir. TUSAŞ sertifikayı ihracat için önemli bir adım olarak görüyor. Henüz açıklanmış bir ihracat müşterisi yok.

Geliştirme takvimi

  • 15 Haziran 2010: Savunma Sanayii İcra Komitesi (SSİK) Özgün Helikopter Programını başlattı.
  • 3 Ocak 2013: SSİK bütçe ve takvimi onayladı.
  • 26 Haziran 2013: SSM (bugünkü SSB) ile TUSAŞ geliştirme sözleşmesini imzaladı.
  • 2016: TUSAŞ sivil sertifikasyon başvurusunu yaptı.
  • 8 Mart 2017: TEI-TS1400 motor projesi başladı.
  • 6 Eylül 2018: ilk uçuş.
  • 12 Aralık 2018: Cumhurbaşkanı Erdoğan helikoptere “GÖKBEY” adını verdi.
  • 19 Nisan 2023: P1 prototipi TS1400 motorlarıyla uçtu.
  • 29 Ekim 2024: Jandarma’ya ilk teslimat. Demiroğlu’na göre 4 prototip 1.500 saatin üzerinde uçmuştu.
  • 24 Temmuz 2025: IDEF 2025’te TS1400 motorlu 57 helikopterlik sözleşme imzalandı; toplam sipariş 83’e ulaştı.
  • 16 Mart 2026: SHGM CS-29 tip sertifikası.
  • 2 Eylül 2026: sekizinci teslimat; Emniyet’in ilk GÖKBEY’i.

GÖKBEY Türkiye’nin helikopter filosunda nerede duruyor?

TUSAŞ üç helikopter ailesi üretiyor: GÖKBEY, T129 ATAK taarruz helikopteri ve Sikorsky lisansıyla üretilen Black Hawk türevi T70. Görgün’ün verdiği bilgiye göre Eylül 2026 itibarıyla Türk kullanıcılara 39 T70, 80 ATAK ve 8 GÖKBEY teslim edildi; 12 ATAK ihraç edildi. 6 ton sınıfındaki GÖKBEY, daha ağır T70’in altında konumlanıyor. Genel maksat ve taşıma görevlerini Türk tasarımı bir gövdeyle karşılamak için geliştirildi. Genel tablo için Türkiye’nin hangi helikopterleri var? yazımıza ve TUSAŞ şirket profiline bakabilirsiniz.

Uluslararası pazarda en yakın rakipleri benzer ağırlıktaki çift motorlu helikopterler, örneğin Leonardo AW139 ve Airbus H160. Bu tiplerin uzun bir kullanım geçmişi, geniş uluslararası destek ağları ve GÖKBEY’de henüz olmayan EASA/FAA onayları var. GÖKBEY’in avantajı ise tasarımın ve 2028’den itibaren motorun Türkiye’nin kontrolünde olması ve buna bağlı yerli destek zinciri. Şimdiye kadarki siparişlerin tamamı Türk kamu kurumlarından geldi. Ortak ve bağımsız test edilmiş bir veri seti olmadığı için bu helikopterleri birbirine karşı sıralamıyoruz.

Sıkça sorulan sorular

GÖKBEY helikopterini kim üretiyor?

Ankara’daki Türk Havacılık ve Uzay Sanayii (TUSAŞ). Program Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) koordinasyonunda yürütülüyor. TS1400 motorunu TEI geliştiriyor.

Kaç GÖKBEY teslim edildi?

SSB ve TUSAŞ’a göre 2 Eylül 2026 itibarıyla 8. Kullanıcılar Jandarma, Kara Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlüğü. Toplam sipariş 83.

GÖKBEY hangi motoru kullanıyor?

Teslim edilen helikopterlerde iki adet LHTEC CTS800-4AT turboşaft motoru var (kalkış gücü 2 × 1.373 shp). 2025 sözleşmesindeki 57 helikopter ise yerli TEI-TS1400 (1.400 shp) ile 2028’den itibaren teslim edilecek.

GÖKBEY kaç yolcu taşıyor?

TUSAŞ’a göre 2 pilotun yanında 12 yolcu. Azami kalkış ağırlığı 6.050 kg.

GÖKBEY’in sivil sertifikası var mı?

Evet, Türkiye’de var. SHGM 16 Mart 2026’da CS-29 Büyük Döner Kanatlı Hava Aracı tip sertifikası verdi. Yabancı sivil operatörler için EASA veya FAA gibi kendi otoritelerinin onayı gerekir.

GÖKBEY ihraç edildi mi?

17 Kasım 2026 itibarıyla açıklanmış bir ihracat sözleşmesi yok. TUSAŞ sivil sertifikanın ihracat çalışmalarını desteklediğini belirtiyor.

Kaynaklar

Son güncelleme: 17 Kasım 2026. Kapak: arşiv fotoğrafı, TEKNOFEST 2019, İstanbul, 17 Eylül 2019; Fotoğraf: CeeGee / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0, kırpılmıştır.

Bir Yorum Yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir