İtalya’nın F-35 Programının Maliyeti 7,3 Milyar Euro Artarak 20,8 Milyar Euroya Çıkıyor


İtalya hükümeti, F-35 programı için meclisten 7,28 milyar euro ek ödenek onayı istedi. 10 Kasım 2026’da basına yansıyan meclis dosyasına göre bu talep, programın planlanan toplam maliyetini 20,84 milyar euroya çıkarıyor. 30 Ekim’de 452 sayılı Hükümet Tasarrufu olarak meclise gönderilen taslak kararname, F-35 Lightning II uçaklarının alımını ve Novara yakınlarındaki Cameri nihai montaj ve bakım tesisinin genişletilmesini kapsıyor. Reuters, artışın ilk bütçenin yüzde 50’sinden fazla olduğunu yazdı.
- 452 sayılı Hükümet Tasarrufu (SMD 5/2026 programı) taslağı, F-35 programının toplam maliyetini 2026 fiyatlarıyla 20.844,6 milyon euro olarak belirliyor
- 2009’daki onay yaklaşık 13,5 milyar euroluktu; artış yaklaşık 7,3 milyar euro
- Meclis araştırma raporlarına göre plan artık 75 F-35A ve 40 F-35B olmak üzere 115 uçağı kapsıyor; ilk ihtiyaç 131 uçaktı
- İki meclisin savunma komisyonlarının görüş bildirmek için son tarihi 13 Aralık 2026
Taslak kararname ne öngörüyor?
Yeni SMD 5/2026 programı, 2009 tarihli SMD 2/2009 programının devamı niteliğinde. Meclis araştırma servisine göre eski program yaklaşık 13,5 milyar euroya onaylanmıştı: Bunun yaklaşık 12,9 milyar eurosu uçaklar, yaklaşık 0,6 milyar eurosu ise Cameri’deki nihai montaj hattı (FACO) ve bu hattın bakım, onarım, revizyon ve modernizasyon (MRO&U) görevi içindi. Güncellenen toplam maliyet, 2026 ekonomik koşullarıyla 20.844,6 milyon euro. Programın 2027’de başlayıp 2039’da tamamlanması planlanıyor.
Hükümet artışı üç gerekçeye bağlıyor: güvenlik gereksinimlerinin zorunlu olarak gözden geçirilmesi, silah sistemine yönelik teknolojik güncellemelerin maliyet artışı ve son yıllardaki enflasyon ile euro-dolar kuru değişimleri. Temsilciler Meclisi ve Senato’nun araştırma raporlarını aktaran Il Sole 24 Ore’ye göre plan, Hava Kuvvetleri için 75 adet konvansiyonel kalkışlı F-35A ile Hava Kuvvetleri ve Deniz Kuvvetleri arasında eşit paylaştırılacak 40 adet kısa kalkış ve dikey inişli F-35B’yi öngörüyor. Böylece toplam 115 uçak alınacak; ilk ihtiyaç 131 uçaktı.
Para hangi yıllarda harcanacak?
Il Sole 24 Ore’ye göre yıllık harcama 2027’de 175 milyon, 2028’de 230 milyon euroyla başlıyor; yeni harcamanın büyük bölümü 2029-2034 döneminde yapılacak. Il Fatto Quotidiano ise takvimin 2039’da 20 milyon euroyla sona erdiğini ve bakanlığın 2025-2027 dönemi çok yıllı savunma planlama belgesinde F-35 programı için 2046’ya kadar uzanan 12,3 milyar euroluk finansman gösterildiğini yazdı.
Mecliste süreç nasıl işleyecek?
Senato’nun Dışişleri ve Savunma Komisyonu ile Temsilciler Meclisi’nin Savunma Komisyonu’nun görüş bildirmek için 13 Aralık 2026’ya kadar süresi var. Bu görüşler çoğu durumda bağlayıcı değil. Dosyada özetlenen askeri kanuna göre hükümet, komisyonların koşullarını kabul etmezse kararnameyi gerekçeleriyle birlikte yeniden meclise göndermek zorunda. Programı ancak komisyonlar bu kez, çok yıllı savunma planıyla uyumsuzluk gerekçesiyle ve üye tamsayısının salt çoğunluğuyla aleyhte oy verirse kabul edemiyor. Muhalefet talebe itiraz ediyor: Il Fatto Quotidiano’nun aktardığına göre Demokrat Parti senatörü Alessandro Alfieri, Senato komisyonundaki görüşmenin ertelenmesini sağladıklarını söyledi.
Arka plan: İtalya ve F-35
İtalya, F-35 programının ortak ülkelerinden biri ve hem F-35A hem F-35B kullanıyor; Deniz Kuvvetleri’nin F-35B’lerinin Cavour uçak gemisinden görev yapması planlanıyor. Leonardo’nun işlettiği Cameri tesisi, İtalya’nın F-35 nihai montaj ve kontrol tesisi; dosyada belirtildiği gibi bakım, onarım, revizyon ve modernizasyon görevi de üstleniyor. Uçağın özellikleri için F-35 teknik özellikler ve versiyonlar rehberimize (İngilizce), F-35’in maliyetini anlatan yazımıza ve F-35 kullanan ülkeler listesine göz atabilirsiniz. İtalya’nın genel askeri gücü için İtalyan ordusu 2026 analizimizi okuyabilirsiniz.
Sektörel değerlendirme
Bu rakamlar 13 yıla yayılan ve uçakları, güncellemeleri ve sanayi tesisini kapsayan bir program maliyeti; birim fiyat değil ve uçak sayısına bölünmemeli. Hükümetin kendi gerekçesi, dolar üzerinden fiyatlanan bir uçağı alan Avrupalı müşterilerin kur hareketlerinden nasıl etkilendiğini gösteriyor. Bu durum, bütçe planlayan Avrupa ve Orta Doğu’daki diğer F-35 müşterilerinin de yakından izleyeceği bir konu.



