Su-34 Fullback: Rusya’nın Taarruz Uçağının Özellikleri, Silahları, Menzili ve Savaş Sicili

NATO’nun “Fullback” adını verdiği Sukhoi Su-34, Rusya’nın ana cephe bombardıman uçağı ve Ukrayna’daki hava harekâtının yük beygiri. Su-27 gövdesi üzerine inşa edilen ancak uzun menzilli taarruz görevleri için yeniden tasarlanan uçak, avcı uçağına yakın performansı ağır bir bomba yüküyle birleştiriyor; yan yana oturmalı alışılmadık kokpiti ona “Ornitorenk” lakabını kazandırdı.

Su-34 nedir?

Su-34, Sovyet döneminden kalma Su-24 Fencer’ın yerini almak üzere tasarlanmış iki kişilik bir taarruz uçağı. Prototip ilk kez 1990’da uçtu, ancak 1990’lardaki finansman sorunları programı geciktirdi ve uçak Rus Havacılık ve Uzay Kuvvetleri’nde ancak 2010’larda tam olarak hizmete girdi. Rusya o tarihten bu yana 100’ü çok aşan uçak teslim aldı ve geliştirilmiş Su-34M dahil yeni siparişler vermeye devam ediyor.

Bir bakışta teknik özellikler

Su-34, iki adet AL-31F ailesi turbofan motorla güç alıyor ve yüksek irtifada yaklaşık Mach 1,8 azami hıza ulaşabiliyor. Azami kalkış ağırlığı yaklaşık 45 ton; 12 dış askı noktasında yaklaşık 8 tona kadar mühimmat taşıyabiliyor. Muharebe yarıçapı genellikle 1.100 kilometre civarında veriliyor, havada yakıt ikmaliyle bu mesafe daha da uzuyor.

İki kişilik mürettebat, titanyumla zırhlandırılmış kokpitte yan yana oturuyor. Kokpitte ayakta durulabilecek alan, küçük bir mutfak bölümü ve tuvalet bulunuyor; bunlar uzun görevlerde önemli bir konfor sağlıyor.

Silahlar

Fullback, 30 mm GSh-30-1 topun yanı sıra geniş bir güdümlü ve güdümsüz mühimmat yelpazesi taşıyor: Kh-29, Kh-31 ve Kh-59 füzeleri, KAB serisi güdümlü bombalar, öz savunma için R-73 ve R-77 havadan havaya füzeleri. Ukrayna’da, eski güdümsüz FAB bombalarını cepheden onlarca kilometre uzaktan atılabilen silahlara dönüştüren UMPK süzülme kitlerinin ana platformu hâline geldi.

Su-34M: Geliştirilmiş versiyon

Su-34M, geliştirilmiş aviyonikler ve yeni keşif podlarıyla uyumluluk getiriyor; böylece uçak aynı sortide hem taarruz hem gözetleme görevi yapabiliyor. Rusya’nın Birleşik Uçak Korporasyonu, savaşın başlamasından bu yana modernize uçakları düzenli partiler hâlinde teslim ediyor.

Savaş sicili ve kayıplar

Su-34 Suriye’de çatışmaya girdi ve Ukrayna’da neredeyse diğer tüm Rus uçaklarından daha fazla görev uçtu. Bunun bedeli de ağır oldu. Açık kaynak sayımları, hava savunması, kazalar ve Borisoglebsk ile Marinovka gibi hava üslerine yönelik Ukrayna’nın uzun menzilli saldırıları nedeniyle onlarca Su-34’ün kaybedildiğini belgeliyor; bu da onu savaşta Rusya’ya en pahalıya mal olan uçak tiplerinden biri yapıyor.

Neden önemli?

Su-34, Rusya’nın havadan kara hedeflerini büyük ölçekte vurma kabiliyetinin bel kemiği. Süzülme bombası saldırıları cephedeki çatışmaların seyrini belirledi; filoyu uçar durumda tutmak ve kayıpları telafi etmek Moskova’nın havacılık sanayisinin önceliği olmayı sürdürüyor.

Öne çıkan görsel: Oleg Belyakov / CC BY-SA 3.0, via Wikimedia Commons